USA militaryzują SMR, a Indie hamują zagraniczne technologie
Tydzień rozpoczął się od częściowego wygasania kryzysu węgierskiego. 23 sierpnia premier Péter Magyar poinformował, że elektrownia jądrowa Paks, która wcześniej musiała ograniczyć produkcję do nieco ponad 10 proc. z powodu rekordowo niskiego poziomu Dunaju, może powrócić do pełnej mocy już w połowie tygodnia. Trzeci blok został ponownie uruchomiony, a w elektrowni trwały prace nad konstrukcją w dnie rzeki, mającą stabilizować przepływ wody w rejonie ujęcia chłodzącego. Wcześniej w pobliżu Paks zatopiono dwie barki, aby tymczasowo podnieść poziom wody i zapobiec całkowitemu odstawieniu instalacji. Elektrownia o mocy około 2 GW odpowiada za niemal połowę produkcji energii elektrycznej Węgier, dlatego jej ograniczona dostępność stanowiła istotne zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego państwa. Wydarzenia wokół Paks są ważne również dlatego, że pokazują zmianę charakteru problemu klimatycznego dla energetyki jądrowej. Nie chodzi już wyłącznie o długoterminowe prognozowanie temperatury czy poziomu opadów, lecz o konieczność dostosowywania infrastruktury chłodzącej w czasie rzeczywistym do ekstremalnych warunków hydrologicznych. Jednocześnie przypadek węgierski pokazuje, że odpowiednio zaprojektowana infrastruktura może ograniczać skalę problemu. W przeciwieństwie do Rumunii, gdzie elektrownia Cernavodă została całkowicie wyłączona, Paks zdołał utrzymać część produkcji i rozpocząć stopniowy powrót do normalnego poziomu pracy.
Znacznie bardziej strategiczny wymiar miały wydarzenia w Stanach Zjednoczonych. 26 sierpnia U.S. Army ogłosiła przyznanie kontraktów o wartości do 2,2 mld dolarów pięciu przedsiębiorstwom na rozwój i wdrożenie mikroreaktorów jądrowych w pięciu bazach wojskowych. W programie Janus uczestniczyć będą m.in. Westinghouse, BWXT, General Atomics, Radiant Industries oraz Antares Nuclear. Każdy z reaktorów ma dostarczać do około 20 MW energii, a pierwsze instalacje mają zostać uruchomione do końca września 2028 r. W przeciwieństwie do klasycznych elektrowni jądrowych mikroreaktory mają być fabrycznie produkowane, stosunkowo łatwe do transportu i zdolne do zapewniania autonomicznych dostaw energii w lokalizacjach, gdzie dostęp do sieci elektroenergetycznej jest ograniczony lub szczególnie podatny na zakłócenia. Znaczenie programu Janus wykracza jednak poza potrzeby amerykańskich sił zbrojnych. W praktyce Pentagon staje się jednym z pierwszych dużych klientów dla technologii, które do tej pory znajdowały się przede wszystkim na etapie demonstracyjnym. Jeżeli program doprowadzi do rzeczywistego uruchomienia reaktorów w 2028 r., wojsko może stworzyć dla producentów pierwszą skalową ścieżkę komercjalizacji mikroreaktorów. Szczególnie interesujące jest przy tym założenie, że technologia rozwijana na potrzeby baz wojskowych może następnie znaleźć zastosowanie cywilne, m.in. w odległych regionach, przemyśle ciężkim czy centrach danych. W ten sposób polityka bezpieczeństwa narodowego zaczyna pełnić funkcję instrumentu industrializacji amerykańskiego sektora jądrowego.
Równolegle Stany Zjednoczone rozwijają nowe zastosowania atomu na morzu. 26 sierpnia Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej uruchomiła inicjatywę ATLAS – Atomic Technologies Licensed for Applications at Sea – mającą wspierać państwa zainteresowane wykorzystaniem technologii jądrowych w żegludze i infrastrukturze offshore. Program obejmuje kwestie regulacyjne, bezpieczeństwo, licencjonowanie, odpowiedzialność, szkolenie personelu oraz rozwój międzynarodowych standardów dla nowych zastosowań technologii jądrowych. W praktyce chodzi o przygotowanie otoczenia prawnego i instytucjonalnego dla powrotu energetyki jądrowej do sektora morskiego, zarówno poprzez jednostki napędzane reaktorami, jak i potencjalne pływające instalacje energetyczne.
Istotne wydarzenia miały również miejsce w Kanadzie. 24 sierpnia Canadian Nuclear Safety Commission zatwierdziła zmianę podstawy licencyjnej dla elektrowni Bruce Power, umożliwiając zwiększenie poziomu mocy pośredniej w blokach Bruce A i Bruce B – odpowiednio do 95,5 i 96 proc. mocy nominalnej. Wartym odnotowania jest, że Bruce Power jest jednym z największych kompleksów jądrowych na świecie. Kanada równocześnie rozwija program nowych SMR, przede wszystkim w Ontario, gdzie w Darlington powstaje pierwszy z czterech reaktorów BWRX-300 firmy GE Hitachi. Projekt ten coraz częściej przedstawiany jest jako model dla przyszłych wdrożeń technologii SMR w państwach zachodnich.
Kontrastowo wygląda sytuacja w Indiach, gdzie ambicje związane z szybkim zwiększeniem mocy jądrowych napotkały nową przeszkodę regulacyjną. 27 sierpnia Reuters poinformował, że projekt przepisów wykonawczych do reformy sektora jądrowego może utrudnić wykorzystanie zagranicznych technologii reaktorowych. Nowe ramy przewidują dodatkowe certyfikacje i zgody dla importowanych konstrukcji, co może w praktyce wydłużyć proces inwestycyjny i zmniejszyć atrakcyjność Indii dla zagranicznych dostawców. Problem jest szczególnie istotny, ponieważ New Delhi chce zwiększyć moc jądrową niemal dziesięciokrotnie, do około 100 GW w perspektywie dwóch dekad, a realizacja tego celu wymagać będzie zarówno prywatnego kapitału, jak i dostępu do zagranicznych technologii. Powstaje w ten sposób interesujący paradoks indyjskiej polityki atomowej. New Delhi zdecydowało się otworzyć sektor na prywatne przedsiębiorstwa i zagraniczny kapitał, ponieważ bez tego osiągnięcie celu 100 GW byłoby bardzo trudne, ale jednocześnie nowe regulacje wzmacniają preferencje dla rozwiązań krajowych. Z punktu widzenia polityki przemysłowej może to być świadoma próba uniknięcia uzależnienia od zagranicznych dostawców. Z punktu widzenia inwestorów oznacza natomiast dodatkowe ryzyko regulacyjne. Ostateczny kształt przepisów będzie więc miał znaczenie nie tylko dla indyjskiego programu jądrowego, ale również dla przyszłej pozycji takich firm jak Westinghouse, EDF czy GE Hitachi na jednym z największych potencjalnych rynków nowych reaktorów.
Z kolei na Bliskim Wschodzie energetyka jądrowa ponownie stała się elementem szerszej polityki geopolitycznej. 25 sierpnia administracja Donalda Trumpa przekazała Kongresowi projekt trzydziestoletniego porozumienia o współpracy cywilnej w dziedzinie energetyki jądrowej z Arabią Saudyjską. Umowa ma umożliwić amerykańskim przedsiębiorstwom eksport technologii jądrowych do Arabii Saudyjskiej i potencjalnie otworzyć drogę do budowy reaktorów Westinghouse. Jednocześnie Biały Dom powiązał wejście porozumienia w życie z normalizacją stosunków saudyjsko-izraelskich.
Więcej:
- Reuters, Hungary Paks nuclear plant could operate at full capacity by Wednesday, PM Magyar says, 23.08.2026 https://www.reuters.com/business/energy/hungary-paks-nuclear-plant-could-operate-full-capacity-by-wednesday-pm-magyar-2026-08-23/
- Canadian Nuclear Safety Commission, Commission authorizes increase to intermediate reactor power levels at Bruce Power’s Bruce A and B Nuclear Generating Stations, 24.08.2026 https://www.canada.ca/en/nuclear-safety-commission/news/2026/08/commission-authorizes-increase-to-intermediate-reactor-power-levels-at-bruce-powers-bruce-a-and-b-nuclear-generating-stations.html
- Reuters, Trump sends Saudi nuclear deal to Congress but says Riyadh must recognize Israel, 25.08.2026 https://www.reuters.com/world/middle-east/trump-sends-saudi-nuclear-deal-congress-says-riyadh-must-recognize-israel-2026-08-25/
- IAEA, IAEA Launches ATLAS as Countries Explore Nuclear Power for Shipping and Offshore Energy, 26.08.2026 https://www.iaea.org/newscenter/pressreleases/iaea-launches-atlas-as-countries-explore-nuclear-power-for-shipping-and-offshore-energy
- Reuters, US Army awards up to $2.2 billion to five companies to build microreactors on bases, 26.08.2026 https://www.reuters.com/business/energy/us-army-awards-up-22-billion-five-companies-build-microreactors-bases-2026-08-26/
- Reuters, Ontario spearheads Canada’s nuclear renaissance, 27.08.2026 https://www.reuters.com/business/energy/ontario-spearheads-canadas-nuclear-renaissance–reeii-2026-08-27/
- Reuters, India’s nuclear ambitions may be blunted by limits on foreign reactor technology, 27.08.2026 https://www.reuters.com/business/energy/indias-nuclear-ambitions-may-be-blunted-by-limits-foreign-reactor-technology-2026-08-27/
Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:
– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.
Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.
Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.
0 komentarzy