“Snapback” wobec Iranu, recykling jądrowego paliwa i zawirowania na Tajwanie

Szwecja szykuje się do wielkiego powrotu energetyki jądrowej. Firma Vattenfall wybrała dwóch dostawców technologii małych reaktorów modułowych (SMR): Rolls-Royce z Wielkiej Brytanii oraz GE Vernova z USA. Planowana jest budowa albo pięciu reaktorów BWRX-300 GE Vernova, albo trzech jednostek Rolls-Royce, o łącznej mocy około 1 500 MW. To pierwsze nowe elektrownie jądrowe w Szwecji od ponad czterdziestu lat. Decyzja następuje po uchwaleniu przez parlament w maju ustawy zapewniającej finansowanie nowej generacji reaktorów, uznawanych za kluczowe dla bezpieczeństwa energetycznego i osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2045 roku. W planach są kolejne inwestycje. Do 2035 roku Szwecja chce osiągnąć co najmniej 2 500 MW mocy jądrowej, przy czym rząd deklaruje przejęcie głównego ciężaru finansowego tej transformacji.

Tymczasem w Wielkiej Brytanii projekt budowy podziemnego składowiska odpadów jądrowych (Geological Disposal Facility, GDF) w hrabstwie Cumbria uznano za „nieosiągalny”. Brytyjskie Ministerstwo Skarbu przyznało mu najwyższą kategorię ryzyka („red”) w ocenie National Infrastructure and Service Transformation Authority (Nista). Raport wskazuje na fundamentalne problemy związane z zakresem prac, harmonogramem, budżetem i jakością, które wydają się obecnie nie do opanowania. Szacowany koszt inwestycji może sięgnąć nawet 54 miliardów funtów. Obecnie pozostają jedynie dwa możliwe miejsca lokalizacji, oba w Cumbrii, po wycofaniu się hrabstwa Lincolnshire. Resort energii zapewnia, że GDF zapewni bezpieczne, trwałe rozwiązanie i przyczyni się do lokalnego rozwoju, jednak dopiero w 2150 roku będzie mogło przyjmować odpady historyczne, a dopiero później te powstałe w przyszłości. 

Za oceanem trwa rozwój innowacyjnych reaktorów jądrowych. Tennessee Valley Authority (TVA), Kairos Power i Google ogłosiły partnerstwo, na mocy którego TVA jako pierwsza amerykańska spółka użyteczności publicznej zobowiązała się do zakupu energii elektrycznej z zaawansowanego reaktora Generation IV o nazwie Hermes 2. Reaktor, chłodzony solą fluorkową, ma rozpocząć pracę w Oak Ridge w Tennessee w 2030 roku i dostarczyć do 50 MW czystej energii do centrów danych Google w Tennessee i Alabamie, a także do szerszej sieci TVA. Projekt wpisuje się w długoterminowy plan Kairos Power, która do 2035 roku planuje osiągnąć 500 MW mocy jądrowej. Firma, założona w 2016 roku, w 2023 roku uzyskała pozwolenie na budowę reaktora demonstracyjnego Hermes (pierwszego tego typu w USA od 50 lat). Reaktor oparty jest na koncepcji triso-pebble-bed z niskociśnieniowym chłodzeniem solnym. W Azji, rosyjski Rosatom wraz z kazachstańską Agencją ds. Energii Atomowej rozpoczęli prace przygotowawcze w rejonie Ałmaty, w wsi Ulken. Inwestycja obejmuje odwierty badawcze i analizę gruntu, które potrwają około 18 miesięcy. Planowany obiekt będzie bazować na reaktorze VVER-1200 (Generacja III+) o mocy 1 200 MW i żywotności co najmniej 60 lat. Cały projekt, wyceniany na 14–15 miliardów USD, zakłada także rozwój infrastruktury społecznej, w tym szkół i szpitali, co ma przynieść regionowi nowe miejsca pracy i impuls do rozwoju. To strategiczny krok Kazachstanu w kierunku dywersyfikacji źródeł energii i zaspokojenia rosnącego deficytu energetycznego.


Polska z kolei doświadcza zmian w swoim programie jądrowym. Korea Hydro & Nuclear Power (KHNP) potwierdziła zakończenie prac nad budową elektrowni jądrowej w Polsce. Decyzja ta wynikała z dwóch głównych przyczyn: zmiany polityki energetycznej przez nowy rząd, który zrezygnował z projektów realizowanych przez państwowe firmy, oraz ugody z amerykańskim Westinghouse w sporze o prawa własności intelektualnej. Projekt dwóch reaktorów w Koninie-Pątnowie, realizowany we współpracy z PGE i ZE PAK, miał być drugą elektrownią jądrową w Polsce, obok Lubiatowa-Kopalina, jednak został zawieszony. Mimo formalnego wycofania, biuro KHNP w Polsce pozostaje nadal otwarte.

Więcej:

  1. Simon Johnson, Sweden’s Vattenfall shortlists Rolls-Royce, GE Vernova to build SMR nuclear reactors (21.08.2025), https://www.reuters.com/business/energy/swedens-vattenfall-shortlists-rolls-royce-ge-vernova-build-smr-nuclear-reactors-2025-08-21/
  2. Sandra Laville, Treasury criticises ‘unachievable’ plan for underground
    nuclear waste dump in Cumbria (18.08.2025), https://www.theguardian.com/environment/2025/aug/18/treasury-criticises-una chievable-plan-for-underground-nuclear-waste-dump-in-cumbria
  3. Jonathan Matisse, Utility to buy power from advanced nuclear plant to fuel Tennessee and Alabama Google data centers (18.08.2025),
    https://apnews.com/article/tva-google-kairos-nuclear-data-center-0434fd363215e8382b78b48be09aed92
    4) Galiya Khassenkhanova, Kazakhstan breaks ground on first modern nuclear power plant (20.08.2025), https://www.euronews.com/2025/08/20/kazakhstan-breaks-ground-on-first-modern-nuclear-power-plant
    5) Konrad Karpiuk, Koreański gigant atomowy wycofuje się z Polski! Co z drugąelektrownią jądrową? (20.08.2025), https://superbiz.se.pl/wiadomosci/koreanski-gigant-atomowy-wycofuje-sie-z-polski-co-z-druga-elektrownia-jadrowa-aa-ecRk-HuJF-X6KY.html

Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:

– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.

Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.

Link: https://patronite.pl/AtomowaDyplomacja

Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.


0 komentarzy

Dodaj komentarz

Avatar placeholder

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *