Arabia Saudyjska otwiera nowy rozdział współpracy z USA a Czechy przyspieszają rozwój SMR

Najważniejszym wydarzeniem tygodnia (17.07-24.07.2026) było podpisanie przez Stany Zjednoczone i Arabię Saudyjską porozumienia o współpracy w zakresie pokojowego wykorzystania energii jądrowej. Równocześnie Europa Środkowa kontynuowała działania na rzecz rozwoju małych reaktorów modułowych, a kolejne państwa traktują SMR jako sposób na połączenie transformacji energetycznej z odbudową krajowego przemysłu.
Największe znaczenie strategiczne miało podpisanie amerykańsko-saudyjskiego porozumienia nuklearnego. 23 lipca Departament Energii USA oraz saudyjskie Ministerstwo Energii zawarły umowę dotyczącą współpracy przy rozwoju cywilnego programu jądrowego Arabii Saudyjskiej. Dokument zakłada współpracę technologiczną, wymianę wiedzy oraz możliwość udziału amerykańskich przedsiębiorstw w budowie przyszłych instalacji jądrowych w królestwie. Dla Rijadu rozwój energetyki jądrowej jest elementem szerszej strategii dywersyfikacji gospodarczej, zmniejszenia krajowego zużycia ropy naftowej w sektorze energetycznym oraz zabezpieczenia rosnącego zapotrzebowania na energię, szczególnie ze strony przemysłu i infrastruktury cyfrowej.

Arabia Saudyjska otwiera nowy rozdział współpracy z USA a Czechy przyspieszają rozwój SMR

Porozumienie ma jednak wymiar znacznie wykraczający poza kwestie energetyczne. Arabia Saudyjska od lat sygnalizuje ambicję stworzenia własnego sektora jądrowego, obejmującego nie tylko wykorzystanie gotowych technologii reaktorowych, lecz także rozwój krajowych kompetencji w zakresie cyklu paliwowego. Właśnie ten aspekt stał się przedmiotem największych kontrowersji międzynarodowych, ponieważ możliwość wzbogacania uranu przez Rijad budzi pytania dotyczące przyszłości regionalnego reżimu nierozprzestrzeniania broni jądrowej. Zwolennicy porozumienia argumentują, że zaangażowanie USA pozwoli utrzymać program pod kontrolą międzynarodowych standardów bezpieczeństwa, natomiast krytycy wskazują, że decyzja może stworzyć nowy precedens na Bliskim Wschodzie.

Dodatkowe komplikacje pojawiły się 24 lipca, gdy prezydent Donald Trump uzależnił dalsze procedowanie umowy od przystąpienia Arabii Saudyjskiej do porozumień Abrahamowych i normalizacji relacji z Izraelem. W praktyce oznacza to, że projekt energetyczny został powiązany z szerszymi negocjacjami dyplomatycznymi dotyczącymi układu sił na Bliskim Wschodzie. Sytuacja pokazuje, że współczesna dyplomacja jądrowa coraz częściej łączy kwestie technologiczne, bezpieczeństwa oraz polityki zagranicznej.

Równolegle istotne wydarzenia miały miejsce w Europie, gdzie Czechy kontynuują konsekwentną strategię rozwoju małych reaktorów modułowych. 21 lipca czeski koncern energetyczny ČEZ, Ministerstwo Przemysłu i Handlu oraz brytyjska spółka Rolls-Royce SMR podpisały memorandum dotyczące przygotowania kolejnych lokalizacji dla reaktorów modułowych poza wcześniej analizowanym projektem w Temelínie. Nowe potencjalne miejsca obejmują m.in. Tušimice oraz Dětmarovice, czyli lokalizacje związane z istniejącą infrastrukturą energetyczną.

Czeski program SMR jest jednym z najbardziej zaawansowanych projektów tego typu w Europie. Praga zakłada, że małe reaktory będą uzupełnieniem dużych bloków jądrowych i pozwolą zastąpić część mocy opartych obecnie na paliwach kopalnych. Wybór technologii Rolls-Royce’a pokazuje również rosnące znaczenie współpracy przemysłowej pomiędzy państwami europejskimi. Dla Wielkiej Brytanii eksport technologii SMR stanowi element budowania pozycji w globalnym sektorze jądrowym, natomiast dla Czech oznacza możliwość wykorzystania istniejącego przemysłu energetycznego przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka inwestycyjnego.

Więcej:

  1. Saudi Press Agency, Saudi Arabia and United States Sign Agreement on Cooperation in Peaceful Uses of Nuclear Energy, 23.07.2026
    https://www.spa.gov.sa/en/N2639735
  2. Reuters, Trump says he won’t proceed with nuclear deal unless Saudis join Abraham Accords, 24.07.2026 https://www.reuters.com/world/middle-east/trump-says-he-wont-proceed-with-nuclear-deal-unless-saudis-join-abraham-accords-2026-07-24/
  3. Al Jazeera, US and Saudi Arabia announce nuclear cooperation deal, 22.07.2026
    https://www.aljazeera.com/news/2026/7/22/us-and-saudi-arabia-announce-nuclear-cooperation-deal
  4. World Nuclear News, Saudi Arabia, USA sign nuclear agreements, 23.07.2026
    https://www.world-nuclear-news.org/articles/saudi-arabia-usa-sign-nuclear-agreements
  5. World Nuclear News, Two more Czech sites lined up for Rolls-Royce SMRs, 21.07.2026
    https://www.world-nuclear-news.org/articles/two-more-czech-sites-lined-up-for-rolls-royce-smrs
  6. ČEZ Group, ČEZ bude se státem a britským Rolls-Royce SMR rozvíjet další lokality pro výstavbu malých modulárních reaktorů, 21.07.2026 https://www.cez.cz/nextcez/cs/pro-media/tiskove-zpravy/cez-bude-se-statem-a-britskym-rolls-royce-smr-rozvijet-dalsi-lokality-pro-vystavbu-malych-modularnich-reaktoru-236488

Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:

– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.

Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.

Link: https://patronite.pl/AtomowaDyplomacja

Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.


0 komentarzy

Dodaj komentarz

Avatar placeholder

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *