Rosnący popyt na uran, możliwości Mongolii by go zaspokoić i Nuklearne Sympozjum w Londynie
9 września Google zawarł 22-letnią umowę obejmującą do 50 proc. produkcji elektrowni jądrowej Loviisa w Finlandii. Jednocześnie Google zapowiedział inwestycje o wartości 13 mld euro w fińską infrastrukturę AI i centra danych. Elektorwnia Loviisa, zasilana dwoma rosyjskimi reaktorami VVER-440, dostarcza obecnie ponad 10 proc. energii elektrycznej Finlandii. Znaczenie tej transakcji wykracza jednak poza samą Finlandię. Google wskazał, że jest to jego pierwszy kontrakt na energię jądrową zawarty poza Stanami Zjednoczonymi, a sama umowa pokazuje zmianę sposobu finansowania istniejących aktywów jądrowych. Co więcej, Google i Fortum podpisały również porozumienie dotyczące współpracy przy nowych projektach jądrowych, OZE oraz rozwiązaniach zwiększających elastyczność systemu.
Równolegle Stany Zjednoczone kontynuowały politykę wspierania powrotu wyłączonych wcześniej elektrowni jądrowych. 8 września Departament Energii zamknął finansowanie pożyczki w wysokości do 1,9 mld dolarów dla NextEra Energy na restart elektrowni Duane Arnold w stanie Iowa. Obiekt o mocy 615 MW został wyłączony w 2020 r. po 45 latach pracy, a obecnie planowane jest jego ponowne uruchomienie w 2029 r., pod warunkiem uzyskania wymaganych zgód amerykańskiego regulatora. Według DOE inwestycja ma dostarczyć stabilną moc podstawową do systemu i odpowiedzieć na rosnące zapotrzebowanie energetyczne, między innymi ze strony infrastruktury chmurowej i AI. Projekt ma również stworzyć około 1500 miejsc pracy podczas odbudowy i modernizacji oraz ponad 460 miejsc pracy w fazie eksploatacji. Wcześniej podobne wsparcie otrzymał projekt restartu elektrowni Palisades w Michigan, a administracja federalna wspiera również przywrócenie do pracy jednego z bloków Three Mile Island.
W Europie istotnym wydarzeniem z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego było natomiast dopuszczenie przez czeski Państwowy Urząd Bezpieczeństwa Jądrowego paliwa Westinghouse do wykorzystania w rosyjskich reaktorach VVER-1000 elektrowni Temelín. Nowe zestawy paliwowe mają zostać załadowane do pierwszego bloku podczas planowanego postoju jeszcze w tym roku. Proces certyfikacji trwał pięć lat i obejmował między innymi analizy zachowania paliwa w warunkach normalnej eksploatacji, jego kompatybilności z reaktorem oraz procedur przechowywania i obsługi. Czechy rozpoczęły dywersyfikację dostaw paliwa jądrowego jeszcze w 2018 r., a w 2022 r. zawarły kontrakty zarówno z Westinghouse, jak i Framatome. Oznacza to dalsze ograniczanie zależności od rosyjskich rozwiązań jądrowych, co w warunkach wojny rosyjsko-ukraińskiej nabiera znaczenia tak gospodarczego, jak i strategicznego.
Jeszcze wyraźniej kwestia bezpieczeństwa łańcucha paliwowego wybrzmiała podczas World Nuclear Symposium w Londynie. Przedstawiciele Kazatompromu oraz Cameco zwracali uwagę na rosnące zainteresowanie uranem ze strony odbiorców azjatyckich, podczas gdy popyt ze strony państw zachodnich rozwija się wolniej. Kazatomprom wskazuje, że około połowa jego sprzedaży trafia obecnie na rynki określane jako „Wschód”, a zainteresowanie tych odbiorców nadal rośnie. Szczególnie interesujące jest pojawienie się nowej grupy potencjalnych klientów – wielkich przedsiębiorstw technologicznych i operatorów centrów danych. Firmy te zaczynają rozważać zabezpieczanie dostaw uranu już na etapie planowania własnych strategii energetycznych, nawet jeśli nie zamierzają bezpośrednio budować reaktorów.
W tym samym czasie wzmacnia się pozycja Mongolii jako potencjalnie istotnego nowego producenta uranu. Podczas londyńskiego sympozjum prezes Orano Nicholas Maes ocenił, że należąca do francuskiej grupy kopalnia Zuuvch Ovoo może rozpocząć produkcję jeszcze przed końcem dekady. Projekt ma docelowo osiągać około 2500 ton uranu rocznie przez około 30 lat, tworząc około 1600 bezpośrednich i pośrednich miejsc pracy. Orano rozpoczęło fazę realizacji projektu po uzyskaniu szerokiego poparcia politycznego w Mongolii, a według deklaracji kierownictwa firmy do końca października ma zostać zakontraktowane około 25 proc. nakładów inwestycyjnych. Dla światowego rynku paliwa oznacza to perspektywę pojawienia się kolejnego dużego producenta w regionie, w którym jednocześnie rośnie popyt ze strony Chin i innych państw azjatyckich.
Istotnym elementem tej samej układanki pozostaje wzbogacanie uranu. 9 września Korea Hydro & Nuclear Power oraz francuski Orano podpisały list intencyjny dotyczący długoterminowej współpracy w sektorze wzbogacania uranu. Porozumienie zostało zawarte w Paryżu podczas wizyty prezydenta Korei Południowej Lee Jae Myunga i w obecności prezydenta Francji Emmanuela Macrona. KHNP posiada już 2,5-proc. udział w zakładzie wzbogacania Georges Besse 2 należącym do Orano. Nowe porozumienie ma pogłębić współpracę w przedniej części cyklu paliwowego. Z punktu widzenia Seulu oznacza to próbę zwiększenia bezpieczeństwa dostaw paliwa w sytuacji, w której południowokoreański sektor jądrowy rozwija jednocześnie krajowy program energetyki jądrowej i ekspansję eksportową. Dla Francji współpraca wzmacnia natomiast pozycję Orano jako jednego z kluczowych zachodnich dostawców usług wzbogacania uranu.
Po stronie technologicznej tydzień przyniósł kolejny przykład chińskiej przewagi w seryjnej realizacji dużych bloków jądrowych. 7 września w elektrowni Zhaoyuan w prowincji Shandong wylano pierwszy beton konstrukcyjny związany z budynkiem reaktora drugiego bloku Hualong One. Zhaoyuan ma docelowo składać się z sześciu jednostek o łącznej mocy 7,2 GWe, a koszt całego przedsięwzięcia szacowany jest na około 120 mld juanów, czyli 16,9 mld dolarów. Według założeń każdy z bloków ma rozpocząć produkcję energii około 50-60 miesięcy od rozpoczęcia budowy. W trakcie World Nuclear Symposium przedstawiciele chińskiego sektora przedstawili zresztą model, którego celem jest zejście do 56 miesięcy dla kolejnych jednostek. Kluczowe znaczenie mają standaryzacja projektu, seryjne zamówienia, cyfryzacja budowy, ograniczanie zmian projektowych i rozwój wyspecjalizowanej kadry. Jest to szczególnie istotne w kontekście globalnej dyskusji o tym, czy atom może zwiększyć skalę budowy bez powtarzania problemów związanych z opóźnieniami i wzrostem kosztów.
W Polsce miniony tydzień przyniósł konkretny postęp w przygotowaniu infrastruktury pierwszej elektrowni jądrowej Lubiatowo-Kopalino. 11 września Polskie Elektrownie Jądrowe zakończyły morską kampanię badań pod kątem niewybuchów i niewypałów na obszarze przyszłej infrastruktury chłodzenia elektrowni. Przebadano ponad 600 hektarów dna Bałtyku i wydobyto około 500 obiektów, a zasadniczym wnioskiem było potwierdzenie bezpieczeństwa badanego obszaru pod kątem UXO. Jest to kolejny element przechodzenia projektu z fazy przygotowawczej do coraz bardziej zaawansowanych prac infrastrukturalnych. Równolegle podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu minister energii Miłosz Motyka wskazywał na strategiczne znaczenie rozwoju energetyki jądrowej i zwiększania udziału polskich przedsiębiorstw w krajowym łańcuchu dostaw. Według deklaracji resortu właśnie budowa krajowych kompetencji przemysłowych ma być jednym z kluczowych elementów kolejnych etapów programu, obejmującego nie tylko pierwszą elektrownię, lecz także przygotowania do drugiej lokalizacji.
Więcej:
- World Nuclear News, „Construction under way of second Zhaoyuan unit”, 7.09.2026. https://www.world-nuclear-news.org/articles/construction-under-way-of-second-zhaoyuan-unit
- U.S. Department of Energy, „Energy Department Closes $1.9 Billion Loan to Restart Duane Arnold Nuclear Plant”, 8.09.2026. https://www.energy.gov/articles/energy-department-closes-19-billion-loan-restart-duane-arnold-nuclear-plant
- Orano, „KHNP and Orano Expand Cooperation on Nuclear Fuel Supply Chain in the Presence of S.Korea and France Leaders”, 8.09.2026. https://www.orano.group/en/news/news-group/2026/september/khnp-and-orano-expand-cooperation-on-nuclear-fuel-supply-chain-in-the-presence-of-s-korea-and-france-leaders
- Reuters, „Google to invest $15 billion in AI infrastructure and buy nuclear power in Finland”, 9.09.2026. https://www.reuters.com/business/media-telecom/google-invest-15-billion-ai-infrastructure-finland-2026-09-09/
- World Nuclear News, „Orano CEO’s confident bet on Mongolian production”, 10.09.2026. https://www.world-nuclear-news.org/articles/orano-ceo-confident-bet-on-mongolian-production
- World Nuclear News, „Westinghouse fuel approved for Czech Temelín units”, 10.09.2026. https://world-nuclear-news.org/articles/westinghouse-fuel-approved-for-czech-temelin-units
- World Nuclear News, „Tips from China’s 56-month nuclear construction schedule”, 11.09.2026. https://world-nuclear-news.org/articles/tips-from-china-for-56-month-nuclear-construction-schedule
- Ministerstwo Energii, „Co kryło dno Bałtyku? PEJ zakończyły morską kampanię UXO dla elektrowni jądrowej”, 11.09.2026. https://redakcja.www.gov.pl/web/energia/co-krylo-dno-baltyku-pej-zakonczyly-morska-kampanie-uxo-dla-elektrowni-jadrowej
Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:
– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.
Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.
Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.
0 komentarzy