Europejski Bank Inwestycji wspomaga SMRy, a Chiny dołączają kolejny blok EJ do sieci komercyjnej
Opublikowana 14 września najnowsza edycja Uranium 2026: Resources, Production and Demand, przygotowana wspólnie przez OECD Nuclear Energy Agency i Międzynarodową Agencję Energii Atomowej, wskazuje, że globalne zasoby uranu są wystarczające, aby pokryć przewidywany wzrost zapotrzebowania, ale nie oznacza to automatycznie bezpieczeństwa dostaw. Według raportu na początku 2025 r. na świecie pracowało 418 komercyjnych reaktorów o łącznej mocy 378 GWe, zużywających około 64,5 tys. ton uranu rocznie. Przy przewidywanym wzroście mocy jądrowych zapotrzebowanie może do 2050 r. wzrosnąć do 84,8-143,9 tys. ton rocznie. Jednocześnie identyfikowane zasoby uranu możliwe do wydobycia przy kosztach poniżej 260 USD/kgU przekraczają 8,1 mln ton. Problemem nie jest więc geologiczny brak surowca, lecz czas potrzebny na przekształcenie zasobów w faktyczną podaż. W latach 2023-2024 globalne wydatki na poszukiwanie i rozwój złóż przekroczyły 1,78 mld dolarów, czyli były o 46 proc. wyższe niż w latach 2021-2022, ale żaden nowy projekt wydobywczy nie rozpoczął w tym okresie produkcji.
18 września amerykański Centrus Energy podpisał wieloletni kontrakt z firmą Antares Nuclear na dostawy wysokoprocentowego nisko wzbogaconego uranu. Przedpłaty dokonywane przez Antares mają wspierać rozbudowę krajowych zdolności wzbogacania Centrus, natomiast dostawy paliwa mają rozpocząć się przed końcem dekady. Antares rozwija transportowalne mikroreaktory wykorzystujące paliwo TRISO-HALEU, a jego demonstracyjny reaktor Antares 0 osiągnął krytyczność w czerwcu. Istotny jest także wymiar strategiczny porozumienia: Centrus ma dostarczać paliwo pochodzące z amerykańskiego łańcucha dostaw, co pozwala na jego wykorzystanie również w zastosowaniach związanych z bezpieczeństwem narodowym. Wraz z wcześniejszym kontraktem Antares z brytyjskim Urenco tworzy to model, w którym deweloperzy zaawansowanych reaktorów próbują zabezpieczać dostawy paliwa jeszcze przed osiągnięciem komercyjnej skali produkcji.
Równolegle Stany Zjednoczone przyspieszają tworzenie nowych zastosowań dla małych reaktorów. 16 września firma Blue Energy złożyła do Nuclear Regulatory Commission pierwszą część wniosku o pozwolenie na budowę projektu w Port of Victoria w Teksasie. Koncepcja zakłada połączenie elektrowni gazowej z przyszłym reaktorem SMR poprzez wykorzystanie części wspólnej infrastruktury. Firma chce najpierw zbudować elementy związane z instalacją gazową, które następnie byłyby wykorzystywane również przez część jądrową. Wniosek obejmuje również zgodę na rozpoczęcie wybranych prac budowlanych, w tym głębokich fundamentów i szybów dla pierwszego reaktora.
W Europie ważnym sygnałem było natomiast pierwsze bezpośrednie zaangażowanie Europejskiego Banku Inwestycyjnego w rozwój technologii SMR. 15 września EBI uzgodnił inwestycję do 40 mln euro w fińską firmę Steady Energy, rozwijającą reaktor LDR-50. Jednostka o mocy cieplnej 50 MW została zaprojektowana przede wszystkim do produkcji ciepła dla sieci ciepłowniczych, a nie energii elektrycznej. Środki EBI mają finansować badania i rozwój, testy oraz proces licencjonowania w latach 2026-2028. Firma posiada już porozumienia dotyczące 15 reaktorów w Finlandii, a rozpoczęcie budowy pierwszej instalacji planowane jest na 2029 r. Finansowanie EBI jest istotne również z punktu widzenia europejskiej polityki przemysłowej, ponieważ oznacza odejście od traktowania małych reaktorów wyłącznie jako koncepcji technologicznej i uznanie ich za potencjalny element przyszłego systemu energetycznego.
W tym samym kierunku zmierza Wielka Brytania, gdzie regulatorzy rozpoczęli kolejne działania mające skrócić czas wdrażania nowych technologii jądrowych. 17 września Office for Nuclear Regulation oraz Environment Agency przedstawiły rządowi zakres zmian mających przyspieszyć proces licencjonowania nowych reaktorów. Reforma jest następstwem prac Nuclear Regulatory Taskforce, który rekomendował zasadniczą przebudowę sposobu funkcjonowania systemu regulacyjnego. Jednocześnie brytyjskie organy rozpoczęły ocenę projektu Xe-100 firmy X-energy, wysokotemperaturowego reaktora chłodzonego gazem. Z punktu widzenia Wielkiej Brytanii jest to próba stworzenia modelu regulacyjnego, który umożliwi szybsze wprowadzanie technologii SMR i AMR bez całkowitego rezygnowania z wieloetapowej oceny bezpieczeństwa.
Brytyjski kierunek dobrze koresponduje z działaniami Francji. 18 września EDF przedstawił plan budowy dziesięciu małych reaktorów jądrowych w Europie do 2035 r. Firma chce wykorzystać technologię rozwijaną przez NUWARD, przy czym pierwszy projekt miałby powstać we Francji, a kolejny we Włoszech. EDF prowadzi jednocześnie rozmowy z Polską, Belgią i Finlandią dotyczące potencjalnej lokalizacji kolejnych jednostek. Plan zakłada reaktory o mocy około 400 MW, które mogłyby dostarczać zarówno energię elektryczną, jak i ciepło dla przemysłu. Według deklaracji EDF docelowy koszt produkcji energii ma wynosić około 100 euro/MWh. Francuska grupa próbuje w ten sposób stworzyć serię powtarzalnych jednostek, która pozwoliłaby rozłożyć koszty rozwoju technologii na większą liczbę inwestycji.
W Azji natomiast małe reaktory coraz wyraźniej pojawiają się jako narzędzie dywersyfikacji systemów energetycznych państw, które dotychczas nie posiadały energetyki jądrowej. 16 września Electricity Generating Authority of Thailand podpisał z U.S. Trade and Development Agency porozumienie dotyczące finansowania studium wykonalności dla wdrożenia amerykańskich technologii SMR w Tajlandii. Analiza ma objąć potencjalne lokalizacje, koszty i wymagania regulacyjne dla programu o docelowej mocy około 600 MW. Co istotne, studium ma charakter technologicznie neutralny i obejmie rozwiązania GE Hitachi, Holtec, Kairos, NuScale, TerraPower, Westinghouse i X-energy. Tajlandia nie posiada obecnie energetyki jądrowej w swoim miksie, dlatego etap studium wykonalności ma znaczenie nie tylko techniczne, ale również instytucjonalne – pozwala zbudować podstawy regulacyjne i kadrowe przed podjęciem decyzji inwestycyjnej.
Równolegle Chiny kontynuują model rozwoju oparty przede wszystkim na dużych, seryjnie budowanych reaktorach. 17 września trzeci blok elektrowni jądrowej Changjiang na wyspie Hainan wszedł do eksploatacji komercyjnej. Jest to pierwszy z dwóch nowych reaktorów Hualong One w ramach drugiego etapu rozbudowy kompleksu. Pierwszy beton pod blok trzeci wylano w marcu 2021 r., krytyczność osiągnięto w lipcu 2026 r., a przyłączenie do sieci nastąpiło w sierpniu. Drugi blok ma rozpocząć pracę na początku 2027 r. Tempo realizacji Changjiang pokazuje przewagę modelu seryjnego, w którym krajowa technologia jest powtarzana na kolejnych lokalizacjach przy wykorzystaniu rozbudowanego krajowego łańcucha dostaw. W sytuacji, gdy Europa i USA dopiero próbują stworzyć ekonomicznie powtarzalne modele SMR, Chiny zwiększają jednocześnie skalę klasycznych dużych jednostek III generacji.
Więcej:
- OECD Nuclear Energy Agency, Adequate uranium resources available, but sustained investment essential to support global nuclear capacity growth, 14.09.2026 https://www.oecd-nea.org/jcms/pl_121582/adequate-uranium-resources-available-but-sustained-investment-essential-to-support-global-nuclear-capacity-growth
- World Nuclear News, First SMR funding agreed by European Investment Bank, 15.09.2026 https://www.world-nuclear-news.org/articles/first-smr-investment-by-european-investment-bank
- Reuters, US nuclear regulator’s overhaul of rules to run well into 2027, its chief says, 15.09.2026 https://www.reuters.com/business/energy/us-nuclear-regulators-overhaul-rules-run-well-into-2027-its-chief-says-2026-09-15/
- World Nuclear News, US funding for Thai SMR feasibility study, 16.09.2026 https://www.world-nuclear-news.org/articles/us-funding-for-thai-smr-feasibility-study
- World Nuclear News, Blue Energy submits first construction application to NRC, 16.09.2026 https://www.world-nuclear-news.org/articles/blue-energy-submits-first-construction-application-to-nrc
- World Nuclear News, UK nuclear regulators set out plans to implement reforms, 17.09.2026 https://www.world-nuclear-news.org/articles/uk-nuclear-regulators-set-out-plans-to-implement-reforms
- World Nuclear News, Third unit at Changjiang site commissioned, 17.09.2026 https://world-nuclear-news.org/articles/third-unit-at-changjiang-site-commissioned
- Reuters, France’s EDF plans 10 small nuclear plants in Europe by 2035, 18.09.2026 https://www.reuters.com/business/energy/frances-edf-plans-10-small-nuclear-plants-europe-by-2035-2026-09-18/
- World Nuclear News, Antares, Centrus sign multi-year HALEU contract, 18.09.2026 https://www.world-nuclear-news.org/articles/antares-centrus-sign-multi-year-haleu-contract
Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:
– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.
Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.
Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.
0 komentarzy