Polska domyka warunki pierwszej elektrowni, a włoski Senat głosuje nad przyszłością atomu

Jednym z najważniejszych wydarzeń tygodnia z perspektywy europejskiej było głosowanie włoskiego Senatu nad ustawą umożliwiającą powrót energetyki jądrowej. 23 września izba wyższa włoskiego parlamentu przyjęła rządową inicjatywę stosunkiem głosów 81 do 51, otwierając drogę do stworzenia ram prawnych dla nowych elektrowni oraz technologii takich jak SMR i zaawansowane reaktory. Rząd Giorgii Meloni argumentuje, że atom ma zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne Włoch, ograniczyć zależność od importu paliw i energii oraz wesprzeć dekarbonizację gospodarki. Przyjęta ustawa nie oznacza jeszcze rozpoczęcia budowy konkretnego reaktora. Rząd otrzymał natomiast 12 miesięcy na przygotowanie przepisów wykonawczych, obejmujących m.in. procedury lokalizacyjne, regulacyjne i zasady gospodarowania odpadami promieniotwórczymi. Włoski przypadek jest szczególnie interesujący, ponieważ państwo, które po referendach z 1987 i 2011 r. pozostawało poza europejskim rynkiem energetyki jądrowej, próbuje obecnie powrócić do sektora w momencie, gdy rozwój SMR daje możliwość wyboru technologii innych niż klasyczne wielkoskalowe bloki.
Jeszcze bardziej konkretny charakter miał rozwój sytuacji na Słowacji. 21 września czwarty blok elektrowni Mochovce rozpoczął produkcję energii elektrycznej, przechodząc do kolejnego etapu rozruchu energetycznego. Jednostka VVER-440 o mocy 471 MW będzie stopniowo zwiększać moc – przez poziomy 5, 20, 35, 55, 75 i 90 proc. – przy czym na każdym etapie prowadzone będą testy systemów oraz parametrów pracy. Po osiągnięciu 20 proc. mocy blok zostanie zsynchronizowany z siecią, a końcowym etapem będzie 144-godzinny test przy pełnej mocy. Mochovce 4 jest szczególnie istotnym przykładem dla Europy Środkowej, ponieważ pokazuje możliwość zwiększenia krajowej produkcji energii jądrowej poprzez dokończenie projektu rozpoczętego jeszcze w poprzednich dekadach. Po pełnym uruchomieniu nowy blok zwiększy udział stabilnych, niskoemisyjnych źródeł w słowackim miksie i będzie kolejnym elementem ograniczania zależności regionu od paliw kopalnych.

atomowy-przeglad-tygodnia-63-wrzesień-2026

W Europie równolegle rozwija się bardziej klasyczny model SMR oparty na standaryzowanych reaktorach lekkowodnych. Polski zespół odpowiedzialny za projekt BWRX-300 w Wielkiej Brytanii, działający pod nazwą SGE, podtrzymał w tym tygodniu plany budowy floty 14 reaktorów o łącznej mocy 4,2 GW. Według przedstawionej koncepcji pierwsza lokalizacja miałaby otrzymać sześć jednostek, a kolejne dwie po cztery. Projekt ma być finansowany prywatnie, a w konsorcjum uczestniczą m.in. Samsung C&T, Laing O’Rourke, Aecon Group i Google Cloud. SGE wskazuje przy tym na możliwość wykorzystania wspólnej infrastruktury oraz standaryzacji kolejnych bloków, co ma poprawić ekonomię całej floty. Brytyjski projekt jest interesujący także z polskiej perspektywy, ponieważ pokazuje, że krajowe przedsiębiorstwa próbują budować kompetencje nie tylko poprzez udział w krajowym programie jądrowym, lecz również poprzez rozwój projektów zagranicznych opartych na technologii BWRX-300.
Jeszcze inny model rozwoju SMR zaprezentowała w tym tygodniu Rosja. 24 września Rosatom poinformował o wyprodukowaniu drugiego reaktora RITM-200C przeznaczonego dla pływającej elektrowni jądrowej FPU-106. Jednostka ma zostać wyposażona w dwa reaktory o mocy po 58 MW, które mają dostarczać energię dla przemysłowego klastra wydobywczego w Czukotce. Pierwszy reaktor został wyprodukowany w maju i oczekuje obecnie na instalację w stoczni. Konstrukcja pływającej elektrowni pokazuje specyficzny rosyjski kierunek rozwoju małych reaktorów, w którym jednostka jądrowa nie jest traktowana jako klasyczna elektrownia lądowa, lecz jako mobilna infrastruktura energetyczna mogąca zostać przetransportowana w miejsce oddalone od głównych sieci elektroenergetycznych. Dla państw posiadających odległe regiony przemysłowe i górnicze może to być potencjalnie interesujący model, choć jego zastosowanie wymaga rozwiązania dodatkowych kwestii dotyczących logistyki, bezpieczeństwa morskiego i regulacji.
Ważnym wydarzeniem z punktu widzenia przyszłego rynku uranu było natomiast podpisanie w Nigrze konwencji górniczej dotyczącej projektu Madaouela. 25 września spółka Atomic Eagle i władze Nigru formalnie zawarły porozumienie, które ustanawia ramy prawne, fiskalne i regulacyjne dla dalszego rozwoju projektu. Umowa ma również umożliwić przygotowanie finansowania oraz przyszłych kontraktów offtake, a zarazem otwiera drogę do zakończenia postępowania arbitrażowego dotyczącego przedsięwzięcia. Projekt jest w 60 proc. własnością spółki zależnej Atomic Eagle, natomiast pozostałe 40 proc. należy do Republiki Nigru. W sytuacji rosnącego światowego zapotrzebowania na uran znaczenie takich projektów wykracza poza rynek surowców. Stabilność polityczna i regulacyjna państw posiadających złoża staje się jednym z elementów bezpieczeństwa całego zachodniego łańcucha paliwowego, szczególnie w sytuacji zwiększania mocy jądrowych w Europie i Ameryce Północnej.
W Polsce wydarzeniem tygodnia było przejście projektu pierwszej elektrowni jądrowej do kolejnego etapu negocjacji kontraktu EPC. 23 września konsorcjum Bechtel-Westinghouse oraz Polskie Elektrownie Jądrowe poinformowały o uzgodnieniu głównych warunków handlowych kontraktu Engineering, Procurement and Construction dla elektrowni w Lubiatowie-Kopalino. Strony zamierzają zakończyć negocjacje pozostałych elementów umowy do końca 2026 r. i wykorzystać uzgodnione już warunki jako podstawę do finalizacji szczegółowych zapisów oraz załączników kontraktowych. Projekt obejmuje trzy reaktory AP1000, a jego realizacja ma być jednym z największych przedsięwzięć infrastrukturalnych w historii polskiej energetyki.
Równolegle widoczny jest już rozwój krajowego łańcucha dostaw. 24 września Bechtel podpisał z Polimex Mostostal umowę dotyczącą dostawy, montażu i uruchomienia dwóch wielkoskalowych hal modułowych przeznaczonych do scalania elementów elektrowni AP1000 na terenie gminy Choczewo. Infrastruktura ma wspierać montaż modułów powstających dla pierwszej polskiej elektrowni i stanowi kolejny przykład włączania krajowych przedsiębiorstw w realizację projektu jeszcze przed podpisaniem finalnego kontraktu EPC. Z perspektywy polskiej polityki przemysłowej istotne jest więc nie tylko samo tempo negocjacji z Westinghouse i Bechtelem, lecz również stopniowe tworzenie kompetencji wykonawczych, które mogą być wykorzystywane przy kolejnych inwestycjach jądrowych. W tym sensie kontrakt z Polimexem ma znaczenie szersze niż pojedyncze zamówienie infrastrukturalne, ponieważ tworzy doświadczenie przedsiębiorstwa w pracy przy projekcie AP1000 i w systemie dostaw dla energetyki jądrowej.

Więcej:

  1. World Nuclear News, „Power start-up for Mochovce 4”, 22.09.2026 https://www.world-nuclear-news.org/articles/power-start-up-for-mochovce-4
  2. World Nuclear News, „SGE confident of UK SMR fleet prospects”, 23.09.2026 https://www.world-nuclear-news.org/articles/sge-confident-of-uk-smr-fleet-prospects
  3. Reuters, „Italian parliament backs Meloni’s plan to restart nuclear power”, 23.09.2026 https://www.reuters.com/world/italian-parliament-backs-melonis-plan-restart-nuclear-power-2026-09-23
  4. Bechtel, „Bechtel-Westinghouse Consortium and PEJ Agree on Main Commercial Terms for Poland’s First Nuclear Power Plant”, 23.09.2026 https://www.bechtel.com/press-releases/bechtel-westinghouse-consortium-and-pej-agree-on-main-commercial-terms-for-polands-first-nuclear-power-plant
  5. Ministerstwo Energii, „PEJ: Polimex Mostostal wybuduje hale montażowe do scalania modułów pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej”, 24.09.2026 https://redakcja.www.gov.pl/web/energia/pej-polimex-mostostal-wybuduje-hale-montazowe-do-scalania-modulow-pierwszej-w-polsce-elektrowni-jadrowej
  6. World Nuclear News, „Second reactor manufactured for floating nuclear plant”, 24.09.2026 https://www.world-nuclear-news.org/articles/second-reactor-manufactured-for-floating-nuclear-plant
  7. World Nuclear News, „Agreement clears way for resumption of Niger uranium project”, 25.09.2026 https://world-nuclear-news.org/articles/agreement-clears-way-for-resumption-of-niger-uranium-project

    Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:

    – przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
    – dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.

    Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.

    Link: https://patronite.pl/AtomowaDyplomacja

    Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.


    0 komentarzy

    Dodaj komentarz

    Avatar placeholder

    Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *