Rozwój atomu po obu stronach Cieśniny Tajwańskiej i zielone światło dla technologii małych reaktorów, które staną w Polsce
Pierwszym wydarzeniem tygodnia był rozpoczęty 27 września kolejny projekt jądrowy w Chinach. W elektrowni Bailong w regionie Guangxi wylano pierwszy beton dla wyspy jądrowej drugiego bloku. Projekt pierwszej fazy zakłada budowę dwóch reaktorów CAP1000 o mocy 1,25 GWe każdy, czyli chińskiej odmiany Westinghouse AP1000. Pierwszy blok rozpoczął budowę pod koniec 2025 r., natomiast drugi wszedł obecnie do tego samego cyklu inwestycyjnego. Łączny koszt pierwszej fazy szacowany jest na około 40 mld juanów (ok. 6 mld dolarów), a planowany czas budowy każdego bloku wynosi około 56 miesięcy. Docelowo Bailong ma zostać rozbudowany do sześciu jednostek o łącznej mocy 8,62 GWe. Projekt jest szczególnie interesujący, ponieważ pokazuje, jak Chiny wykorzystują zagraniczne rozwiązania projektowe jako podstawę własnej, standaryzowanej serii reaktorów.
Dzień później podobny sygnał przyszedł z Tajwanu, choć w zupełnie innym kontekście politycznym. 28 września tamtejszy regulator zakończył ocenę planu ponownego uruchomienia elektrowni Maanshan, której dwa reaktory zostały wyłączone odpowiednio w 2024 i 2025 r. po wygaśnięciu 40-letnich licencji. Zmiana prawa przyjęta w 2025 r. umożliwiła operatorowi ubieganie się o kolejne 20 lat eksploatacji. Regulator zakończył podstawową analizę dokumentacji, przeprowadził inspekcje oraz konsultacje z władzami lokalnymi i mieszkańcami, ale przed ewentualnym wznowieniem pracy konieczne będą jeszcze kolejne kontrole bezpieczeństwa, oceny starzenia infrastruktury, kwestie radiologiczne i analiza sejsmiczna. Władze gospodarcze Tajwanu wskazują, że jednostki mogłyby wrócić do pracy około 2028 r. Zmiana ta ma szersze znaczenie: nawet państwa, które jeszcze niedawno prowadziły politykę stopniowego wycofywania atomu, zaczynają traktować istniejące reaktory jako aktywa strategiczne w warunkach rosnącego zapotrzebowania na energię.
Najważniejszym wydarzeniem tygodnia z punktu widzenia globalnego rynku SMR było jednak wydanie 30 września pozwolenia na budowę pierwszego amerykańskiego komercyjnego BWRX-300. Decyzja dotyczy projektu Tennessee Valley Authority (TVA) w Clinch River w Tennessee i oznacza formalne przejście technologii GE Vernova Hitachi przez jeden z najważniejszych etapów regulacyjnych. Amerykańskie Nuclear Regulatory Commission (NRC) zakończyło ocenę w ciągu 14 miesięcy, cztery miesiące szybciej niż przewidywał pierwotny harmonogram. Samo pozwolenie nie oznacza jeszcze rozpoczęcia budowy – TVA nadal negocjuje model podziału kosztów z partnerami przemysłowymi i nie podała terminu rozpoczęcia prac. Znaczenie decyzji jest jednak znacznie większe. BWRX-300 jest projektowany jako jednostka o mocy 300 MWe wykorzystująca naturalną cyrkulację oraz pasywne systemy bezpieczeństwa, a jego podstawą licencyjną jest wcześniejszy projekt ESBWR. NRC i TVA podkreślają, że doświadczenia z Clinch River mogą stworzyć powtarzalną ścieżkę licencjonowania kolejnych jednostek. W praktyce właśnie seryjność – a nie pojedynczy demonstrator – jest warunkiem, od którego zależy ekonomiczny sukces SMR. Wydarzenie to ma także bezpośrednie znaczenie dla Polski, ponieważ BWRX-300 jest technologią rozwijaną przez Orlen Synthos Green Energy. Polska nie jest oczywiście automatycznie objęta amerykańskim pozwoleniem, ale doświadczenia z Clinch River mogą w przyszłości ograniczyć część ryzyka regulacyjnego związanej z seryjnym wdrażaniem tej technologii.
W Polsce w tym samym tygodniu pojawił się dodatkowo sygnał dotyczący prywatnego finansowania projektu SGE. 30 września grupa polskich inwestorów, w tym Rafał Brzoska, Mateusz Staniszewski, Dariusz Gałęzewski, Krzysztof Pawiński, Michał Brański i Michał Wypychewicz, zadeklarowała inwestycję 500 mln zł w Synthos Green Energy. Wraz z 1,35 mld zł pozyskanymi od inwestorów zagranicznych ma to zapewnić spółce finansowanie działalności na kolejne dwa lata. Środki mają wspierać rozwój projektów BWRX-300 w Polsce, Europie Środkowo-Wschodniej i Wielkiej Brytanii. Jest to istotne również dlatego, że projekt SMR w Polsce próbuje obecnie budować własną bazę kapitałową poza bezpośrednim finansowaniem publicznym.
Jeszcze większą skalę ma natomiast zapowiedziana 1 października współpraca amerykańsko-południowokoreańska. Departament Handlu USA przedstawił ramy porozumienia zakładającego potencjalną budowę sześciu reaktorów Westinghouse AP1000 oraz dwóch południowokoreańskich APR1400 w Stanach Zjednoczonych. Wartość całego programu określono na około 120 mld dolarów, z czego 100 mld ma odpowiadać kosztom budowy, a 20 mld stanowić rezerwę. Lokalizacje nie zostały jeszcze wybrane, a poszczególne projekty mają być ogłaszane dopiero po uzgodnieniu lokalizacji, harmonogramów i warunków komercyjnych. Oba państwa zamierzają jednak do końca roku przeprowadzić transfer około 10 mld dolarów zaliczki, która ma umożliwić zakup komponentów o długim czasie dostawy. Porozumienie jest szczególnie interesujące, ponieważ łączy amerykańską technologię AP1000 z południowokoreańskim przemysłem wykonawczym i łańcuchem dostaw. Jednocześnie przewidziano możliwość budowy do dwóch APR1400, co oznaczałoby wejście koreańskiej technologii do amerykańskiego rynku.
W Wielkiej Brytanii postępował natomiast proces realizacji Hinkley Point C. 1 października EDF poinformował o ukończeniu drążenia kolejnego, 620-metrowego tunelu pod dnem kanału Bristolskiego. Obiekt jest elementem systemu ochrony ryb związanego z poborem i odprowadzaniem wody chłodzącej dla dwóch reaktorów EPR. Łączna długość morskich tuneli wykonanych na potrzeby elektrowni przekroczyła już 8 km. Sama inwestycja pozostaje jednak przykładem wyzwań związanych z dużymi projektami jądrowymi: rozpoczęta w 2018 r. budowa dwóch reaktorów po 1,63 GWe ma obecnie zakładać uruchomienie pierwszej jednostki około 2030 r., podczas gdy wcześniejsze harmonogramy przewidywały wcześniejszy termin. Koszt projektu również wzrósł względem pierwotnych założeń.
Więcej:
- World Nuclear News, „First concrete poured for Bailong 2 nuclear power unit”, 28.09.2026. https://www.world-nuclear-news.org/articles/first-concrete-poured-for-bailong-2-nuclear-power-unit
- World Nuclear News, „Taiwan regulator completes review of restart plan”, 28.09.2026. https://world-nuclear-news.org/articles/taiwan-regulator-completes-review-of-restart-plan
- World Nuclear News, „Polimex Mostostal to build Polish AP1000 assembly halls”, 29.09.2026. https://www.world-nuclear-news.org/articles/polimex-mostostal-to-build-polish-ap1000-assembly-halls
- World Nuclear News, „First construction permit issued for BWRX-300 SMR in the US”, 30.09.2026. https://www.world-nuclear-news.org/articles/first-construction-permit-issued-for-bwrx300-smr-in-us
- Notes from Poland, „Leading Polish business owners invest in small nuclear reactor venture”, 1.10.2026. https://notesfrompoland.com/2026/10/01/leading-polish-business-owners-invest-in-small-nuclear-reactor-venture
- World Nuclear News, „USA, South Korea targeting six AP1000 and two APR1400 units”, 1.10.2026. https://www.world-nuclear-news.org/articles/usa-south-korea-targeting-six-ap1000-two-apr1400-units
- World Nuclear News, „Hinkley Point C completes 620-metre tunnel for fish”, 1.10.2026. https://www.world-nuclear-news.org/articles/hinkley-point-c-completes-620-metre-tunnel-for-fish
-
Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:
– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.
Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.
Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.
0 komentarzy