Iran, “atomowy renesans” i polskie przygotowania

Końcówka czerwca i początek lipca 2025 roku przyniosły istotne wydarzenia w sektorze energetyki jądrowej, zarówno na arenie międzynarodowej, jak i w Polsce. Globalne napięcia geopolityczne, postępujące zmiany klimatyczne i wyzwania transformacji energetycznej uwidoczniły znaczenie energetyki jądrowej jako elementu bezpieczeństwa energetycznego i klimatycznego wielu państw. Ostatnie dni upłynęły w “atomowym” świecie przede wszystkim w cieniu sytuacji w Iranie, ambitnych planów Stanów Zjednoczonych, rosnącej aktywności Banku Światowego, a w Polsce na postępujących przygotowaniach do budowy pierwszych elektrowni jądrowych.

W połowie czerwca świat obiegła wiadomość o amerykańsko-izraelskich nalotach na irańskie obiekty jądrowe, w tym na podziemny kompleks Fordow. W efekcie tych działań Iran ogłosił, że zawiesza wszelką współpracę z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej (MAEA), argumentując to naruszeniem jego suwerenności i brakiem gwarancji bezpieczeństwa dla obiektów cywilnych. Agencja, na czele której stoi Rafael Grossi, wyraziła głębokie zaniepokojenie, ostrzegając, że w przypadku braku nadzoru Teheran mógłby w ciągu kilku miesięcy wznowić intensywne wzbogacanie uranu. Satelitarne zdjęcia z Fordow, opublikowane przez niezależne źródła, potwierdziły intensywną aktywność budowlaną – widoczne były m.in. prowizoryczne drogi oraz ślady po zniszczeniach, co sugeruje prowadzenie prac naprawczych i rekonstrukcyjnych. Utrata kontroli inspektorów MAEA nad programem irańskim zwiększa już i tak napięcie na Bliskim Wschodzie, a także destabilizuje globalny reżim nierozprzestrzeniania broni jądrowej.

atomowy-przeglad-tygodnia-1-lipiec-2025

W tym samym czasie w Stanach Zjednoczonych pojawiły się nowe deklaracje dotyczące rozwoju sektora jądrowego. Prezydent Donald Trump przedstawił plan czterokrotnego zwiększenia wolumenu energii atomowej w amerykańskim miksie energetycznym do 2050 roku. Zakłada on budowę dziesięciu dużych reaktorów do 2030 r., uproszczenie przepisów federalnych, wsparcie finansowe oraz wykorzystanie terenów federalnych pod inwestycje. Eksperci zauważają, że choć kierunek jest zgodny z dążeniami do dekarbonizacji, to realizacja tak ambitnych celów może napotkać poważne bariery prawne, ekonomiczne i społeczne. Jednocześnie firma Google podpisała umowę na zakup energii z planowanej elektrowni fuzyjnej Commonwealth Fusion Systems w Wirginii, co jest symbolicznym gestem wsparcia dla tej technologii, choć komercyjne wykorzystanie fuzji jądrowej pozostaje kwestią kolejnej dekady. W tle tych wydarzeń amerykańska firma specjalizująca się w analizie danych i oprogramowaniu wywiadowczym Palantir zawarła strategiczne partnerstwo z The Nuclear Company w celu opracowania systemu opartego na AI na potrzeby budowy elektrowni jądrowych. System ten umożliwić ma szybszą i bezpieczniejszą budowę placówek, bez opóźnień, a co za tym idzie, bez nadmiarowych kosztów. Zbieg tych wszystkich wydarzeń, zdaniem niektórych komentatorów, zwiastuje nadejście “atomowego renesansu” w polityce energetycznej Stanów Zjednoczonych.

Ów “renesansowy” nastrój wyczuwalny jest także na forum międzynarodowym, gdzie istotnym wydarzeniem w ostatnim tygodniu było podpisanie umowy pomiędzy Bankiem Światowym a Międzynarodową Agencją Energii Atomowej w sprawie współpracy nad rozwojem energetyki jądrowej w krajach rozwijających się. Współpraca obejmie planowanie strategiczne, bezpieczeństwo jądrowe oraz wsparcie rozwoju technologii małych reaktorów modułowych (SMR). Wydaje się być to o tyle ważne, że Bank Światowy aktem tym oficjalnie wprowadził energię atomową w grono źródeł enrgii, które będzie dofiansowywał, co przez ostatnie dekady było z ramienia tej organizacji niemożliwe. W ślad za tym, w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych podjęto rozmowy dotyczące wspólnych inwestycji – m.in. w stanie Nowy Jork, gdzie rozważana jest budowa pierwszej od dekad dużej elektrowni jądrowej.

Z kolei w Europie Środkowo-Wschodniej szczególną uwagę przyciąga Polska, która kontynuuje przygotowania do realizacji swojego narodowego programu jądrowego. W ostatnim tygodniu Ministerstwo Klimatu i Środowiska ogłosiło projekt aktualizacji Programu Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) i skierowało go do konsultacji społecznych. Nowy plan zakłada budowę dwóch elektrowni jądrowych: pierwszej – w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino na Pomorzu, z rozpoczęciem produkcji prądu w 2036 roku, oraz drugiej – której lokalizacja (Bełchatów lub Konin) ma zostać wybrana w 2026 roku. Projekt odzwierciedla ambicje transformacji energetycznej oraz potrzebę zrównoważenia miksu energetycznego po odejściu od węgla. W ramach przygotowań infrastrukturalnych, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad ogłosiła przetarg na zaprojektowanie drogi dojazdowej do lokalizacji planowanej elektrowni, a do konkursu zgłosiło się 11 oferentów.

W obszarze technologii SMR również odnotowano ważne wydarzenie – spółka Enea podpisała umowę o współpracy z Grupą Przemysłową Industria, której celem jest rozwój polskich kompetencji w tym zakresie. Obie firmy liczą na to, że rozwój SMR pozwoli na szybsze i bardziej rozproszone wdrażanie energii jądrowej w Polsce. Tymczasem organizacje ekologiczne zwracają uwagę na zagrożenia wynikające ze zmian klimatu – w szczególności potencjalne problemy z chłodzeniem reaktorów w okresach ekstremalnych upałów. Eksperci ostrzegają, że podwyższona temperatura wód wykorzystywanych do chłodzenia może prowadzić do ograniczenia pracy reaktorów lub nawet ich okresowego wyłączenia, jak miało to już miejsce we Francji i Niemczech.

Ostatni tydzień czerwca i początek lipca 2025 pokazały wyraźnie, że energetyka jądrowa – zarówno konwencjonalna, jak i oparta na fuzji czy SMR – staje się kluczowym elementem strategii wielu państw wobec wyzwań tego stulecia. Międzynarodowe napięcia, polityczne deklaracje, rozwój technologiczny i rosnące poparcie społeczne dla energetyki jądrowej wskazują, że sektor ten czeka intensywna dekada.

Więcej:

  1. Kamiński, M. (2025, 1 lipca). Upały doprowadziły do wyłączenia elektrowni atomowej we Francji. WNP.PL. https://www.wnp.pl/energia/upaly-doprowadzily-do-wylaczenia-elektrowni-atomowej-we-francji%2C960589.html
  2. CEENERGYNEWS. (2025, 26 czerwca). Polish companies join forces to develop SMR. https://ceenergynews.com/nuclear/polish-companies-join-develop-smr

  3. Energetyka24. (2025, 1 lipca). Palantir tworzy system na bazie AI dla atomu. https://energetyka24.com/atom/wiadomosci/palantir-tworzy-system-na-bazie-ai-dla-atomu

  4. Nuclear.pl. (2025, 25 czerwca). Polski atom: aktualizacja rządowego programu do konsultacji. https://nuclear.pl/wiadomosci,news,25062501,0,0.html

  5. NucNet. (2025, 3 lipca). Google signs deal to buy fusion energy from Bill Gates-backed nuclear startup. https://www.nucnet.org/news/google-signs-deal-to-buy-fusion-energy-from-bill-gates-backed-nuclear-startup-7-3-2025

  6. AOL News. (2025, 26 czerwca). World Bank, IAEA to cooperate on nuclear development, safety. https://www.aol.com/news/world-bank-iaea-cooperate-nuclear-084034291.html

  7. Ministerstwo Przemysłu. (2025). Konsultacje publiczne zaktualizowanego Programu Polskiej Energetyki Jądrowej. Gov.pl. https://www.gov.pl/web/przemysl/konsultacje-publiczne-zaktualizowanego-programu-polskiej-energetyki-jadrowej

  8. Reuters. (2025, 2 lipca). Iran enacts law suspending cooperation with UN nuclear watchdog. https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-enacts-law-suspending-cooperation-with-un-nuclear-watchdog-2025-07-02

  9. Reuters. (2025, 26 czerwca). World Bank, IAEA to cooperate on nuclear power development, safety. https://www.reuters.com/business/energy/world-bank-iaea-cooperate-nuclear-power-development-safety-2025-06-26

Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:

– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.

Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.

Link: https://patronite.pl/AtomowaDyplomacja

Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.


0 komentarzy

Dodaj komentarz

Avatar placeholder

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *