Sołowow z ekspansją SMR-ów na Węgrzech i Słowacji, “boom” nuklearnych start-upów na giełdzie oraz radioaktywne osy
W krajobrazie dynamicznych przemian europejskiej energetyki, Polska coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność w wyścigu o miejsce na mapie innowacyjnych technologii jądrowych. W centrum tego procesu znajduje się Orlen Synthos Green Energy (OSGE), spółka założona przez państwowy koncern paliwowy i Michała Sołowowa – jednego z najbogatszych Polaków. Firma konsekwentnie promuje technologię BWRX-300 – małego reaktora modułowego (SMR) zaprojektowanego przez amerykański koncern GE Hitachi Nuclear Energy. Więcej o planach OSGE dotyczących inwestycji w Polsce można przeczytać w naszym zeszłotygodniowym Atomowym Podsumowaniu. W tym tygodniu bowiem na pierwszy plan wysunęła się postać założyciela spółki.
Jak informuje portal wnp.pl, ambicje Sołowowa wykraczają poza granice Polski. OSGE planuje ekspansję na rynki Węgier i Słowacji, gdzie prowadzone są już rozmowy na temat potencjalnych lokalizacji dla kolejnych reaktorów BWRX-300. Projekt na Węgrzech znajduje się obecnie w fazie wstępnych analiz, ale jego skala może dorównać planom polskim. Kluczowe znaczenie ma tu rosnące zainteresowanie małym atomem w regionie Europy Środkowej – szczególnie tam, gdzie kraje uzależnione są od importu gazu i szukają bezpiecznej drogi do neutralności klimatycznej. Zgodnie z wypowiedziami przedstawicieli spółki, Węgry i Słowacja są gotowe przyjąć technologie SMR z otwartymi ramionami – o ile zagwarantowana zostanie zgodność z unijnym reżimem prawnym i finansowym. OSGE liczy również na to, że powstająca obecnie unijna taksonomia dla zrównoważonego finansowania energii jądrowej pozwoli uzyskać preferencyjne warunki kredytowe – zarówno w Polsce, jak i w krajach sąsiednich. Ekspansja Orlen Synthos Green Energy na rynki zagraniczne to kolejny dowód na to, że technologia małych reaktorów zyskuje strategiczne znaczenie w regionie. W przeciwieństwie do wielkich projektów, które często “grzęzną” w biurokracji i sprzecznych interesach politycznych, SMR-y oferują szybkość, skalowalność i większe bezpieczeństwo inwestycyjne. Jeśli plan Michała Sołowowa się powiedzie, Polska może stać się nie tylko konsumentem, lecz także znaczącym pośrednikiem w eksporcie technologii jądrowych nowej generacji.
Tymczasem w Stanach Zjednoczonych Komisja Regulacyjna ds. Energii Jądrowej (NRC) zatwierdziła proces ładowania paliwa jądrowego do reaktora Palisades w stanie Michigan. To pierwszy krok na drodze do jego ponownego uruchomienia, zaplanowanego na czwarty kwartał 2025 roku. Operatorem projektu jest firma Holtec, która jednocześnie ogłosiła ambitny plan budowy portfela SMR-ów o mocy aż 10 gigawatów w Ameryce Północnej, we współpracy z południowokoreańską firmą Hyundai Engineering & Construction. Na tym jednak nie koniec amerykańskiego przyspieszenia w sektorze jądrowym. Prezydent Donald Trump zainaugurował narodową inicjatywę budowy trzech pilotowych SMR-ów, które mają osiągnąć stan “krytyczności” (rozumiany jako ukończenie projektu architektonicznego, uzyskania licencji i przeprowadzenia testów) do 4 lipca 2026 roku. Zapowiedział również gruntowną reformę procesu licencyjnego: NRC ma wydawać decyzje w ciągu zaledwie 18 miesięcy – w tym także dla mikroreaktorów.
W tle tego boomu pojawiły się także sukcesy startupów. Firma Nano Nuclear Energy, specjalizująca się w technologii SMR, zanotowała niemal 45-procentowy wzrost wartości akcji w lipcu, mimo że wciąż nie osiągnęła zysku operacyjnego. Równocześnie inna spółka, Helion Energy – wspierana przez Microsoft – rozpoczęła budowę pierwszej przemysłowej instalacji syntezy jądrowej w stanie Waszyngton. Obiekt ma być gotowy do 2028 roku, a jego celem jest przełom w komercyjnym wykorzystaniu fuzji.
W regionie Bliskiego Wschodu zarysowują się ciekawe inicjatywy dyplomatyczne. Były irański minister spraw zagranicznych, Javad Zarif, zaproponował utworzenie MENARA – regionalnej sieci współpracy w zakresie pokojowego wykorzystania energii jądrowej. Jej celem byłaby integracja programów cywilnych, wspólne badania oraz wzajemna weryfikacja. W tym samym czasie w Stambule rozpoczęły się rozmowy pomiędzy Iranem a krajami UE (Francją, Wielką Brytanią i Niemcami) na temat przyszłości irańskiego programu atomowego – to pierwsze tego typu spotkania twarzą w twarz po serii incydentów militarnych, w tym zniszczeń instalacji przez siły amerykańskie i izraelskie w czerwcu.
Z bardziej nietypowych doniesień – w Stanach Zjednoczonych doszło do osobliwego zdarzenia: na terenie kompleksu Savannah River w Karolinie Południowej odkryto gniazdo os emitujące radioaktywność ponad dziesięciokrotnie wyższą niż dopuszczalna. Choć nie doszło do skażenia ludzi ani środowiska, zdarzenie to pokazuje, jak złożone (i nieoczywiste!) potrafią być wyzwania związane z bezpieczeństwem składowisk i gospodarką odpadami promieniotwórczymi.
Kolejny tydzień upłynął ponownie pod znakiem SMR-ów, co zwiastować może, iż zainteresowanie tą technologią będzie dalej rosło. Potwierdzać się to zdają również doniesienia z giełdy. Fakt ten w połączeniu z inwestycyjnymi ruchami nawet ze strony polskich przedsiębiorstw, każe przypuszczać, że nadchodzących tygodniach jeszcze nie raz będziemy się przyglądać rozwojowi tej właśnie gałęzi energetyki nuklearnej.
Więcej:
- Aleksandra Helbin. Michał Sołowow idzie z małym atomem na Węgry i Słowację. WNP.PL (30.07.2025) https://www.wnp.pl/energia/michal-solowow-idzie-z-malym-ato mem-na-wegry-i-slowacje,969763.html.
- Reuters. NRC Approves Holtec’s Request to Restart Michigan Nuclear Plant.(25.07.2025) https://www.reuters.com/business/energy/nrc-approves-holtecs-request-restart-michigan-nuclear-plant-2025-07-25/.
- Neil Ford. Trump’s ‘Lightning Reactor’ Build Program Ignites Nuclear Sector. Reuters (31.07.2025) https://www.reuters.com/business/energy/trumps-lightning-reactor-build-program-ignites-nuclear-sector-2025-07-31/.
- Alexis Garcia. Nano Nuclear Stock Surged on AI Power Demand – Is Profitability Next?. Investor’s Business Daily (31.07.2025) https://www.investors.com/news/technology/nne-stock-surged-on-ai-power-demand-is-profitability-next/.
- David Dalton. Microsoft-Backed Fusion Company Begins Work on Washington Nuclear Fusion Plant. NucNet (31.07.2025)
https://www.nucnet.org/news/microsoft-backed-fusion-company-begins-work-on-washington-nuclear-fusion-plant-7-4-2025. - Patrick Wintour. Former Iranian Foreign Minister Proposes Regional Nuclear Pact. The Guardian (31.07.2025) https://www.theguardian.com/world/2025/jul/31/former-iranian-foreign-minister-proposes-regional-nuclear-pact.
- Ali Kucukgocmen i John Irish. Iran, Europeans Hold ‘Frank’ Nuclear Talks with UN Sanctions Looming. Reuters (25.07.2025) https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-europeans-hold-frank-nuclear-talks-with-un-sanctions-looming-2025-07-25/.
- Anna Betts. Radioactive Wasps: Nest Found at Nuclear Waste Site in South Carolina. The Guardian (31.07.2025) https://www.theguardian.com/us-news/2025/jul/31/radioactive-asps-south-carolinanuclear-waste
Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:
– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.
Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.
Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.
0 komentarzy