Wzbogacony uran na Bliskim Wschodzie, napięcia w NRC oraz rywalizacja rosyjsko-francuska w Indiach

Przełom sierpnia i września, oprócz jesiennej aury, przyniósł ze sobą garść wieści z atomowego świata. Na początek mniej pozytywne spojrzenie na przyszłość energii nuklearnej. W Europie, podobnie jak i za Oceanem, trwa coś w rodzaju “Atomowego Renesansu”. Analitycy Financial Times zauważają, że unijny “Zielony Ład”, aby mógł zaistnieć bez potrzeby zmniejszenia ilości konsumowanej przez mieszkańców Unii energii, potrzebuje taniego i stabilnego zasilania. W takich krajach jak Francja, Rumunia, Polska czy Szwecja pojawiły się deklaracje inwestycji w nowe reaktory. Nawet Belgia wycofała się z planów wygaszania atomu. Powołując się na dane z Global Energy Monitor, wykazują, że aż 40% planowanych projektów jądrowych zostało odwołanych, a te, które trwają drożeją. Tempo budowy się wydłuża, wraz z tym rosną koszty, a atom, choć nadal istotny, nie nadąża za tańszymi i szybszymi OZE, takimi jak wiatr i słońce, co w przyszłości może spowolnić tempo wspominanego “Renesansu”.

Tymczasem w USA atmosfera w National Regulatory Commission nadal jest napięta. Dwaj pozostali komisarze – Marzano i Crowell – w trakcie przesłuchania w Senacie jawnie wyrazili obawy, że mogą stracić stanowiska z powodu nacisków Białego Domu, który za cel stawia sobie czterokrotne zwiększenie mocy jądrowych do 2050 i uproszczenie procedur licencyjnych. Administracja Trumpa już zwolniła dwóch innych członków tej komisji, a Senator Whitehouse nazwał to “rzezią kadrową”, mogącą uderzyć we wiarygodność i bezpieczeństwo całej instytucji odpowiadającej za bezpieczeństwo energetyki jądrowej.

atomowy-przeglad-tygodnia-10-wrzesien-2025

W Azji napięcie też rośnie. IAEA ujawniła raport mówiący o wzroście zapasów wysoko wzbogaconego uranu przez Iran – prawie 441 kilogramów w około 60% stężeniu zostało zgromadzone przez Teheran tuż przed izraelskim atakiem bombowym. Po tych wydarzeniach kontrole zostały znacznie ograniczone, a inspekcje minimalne. Europejskie państwa już pracują nad przywróceniem sankcji, licząc na powrót negocjacji i przywrócenie inspekcji ONZ. SYtuacja jest tym bardziej niebezpieczna, że uran o stężeniu 60% łatwo jest wzbogacić do poziomu pozwalającego na produkcję broni nuklearnej.

W Wielkiej Brytanii, dla odmiany, dobre wieści. EDF i Centrica uzgodniły przedłużenie działania dwóch elektrowni brytyjskich – Heysham 1 i Hartlepool – aż do marca 2028 r. Dobry stan paliowo-grafitowych struktur i pozytywne inspekcje uzasadniają tę decyzję, co oznacza zabezpieczenie ponad 1 000 miejsc pracy i zapewnienie energii dla 4 milionów gospodarstw domowych. Wygląda na to, że to także element brytyjskiej strategii dywersyfikacji miksu energetycznego, szczególnie w świetle przywoływanej w naszych podsumowaniach elektrowni Sizewell C.

Z kolei w Indiach szanse mają rozwinąć się plany Rosjan i Francuzów. Rosatom i EDF przekonują, że to właśnie wielkie, klasyczne reaktory, a nie SMR (choć obaj gracze przyznają, że małe reaktory także mają pewien potencjał), są kluczem do zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania na energię elektryczną. Hinduski plan zakłada wzrost mocy jądrowej z 8 GW do aż 100 GW do 2047 roku, przy czym rząd rozluźnia regulacje, by umożliwić udział zagranicznych podmiotów. EDF zaproponował nawet instalację sześciu reaktorów po 1 650 MW w Jaitapur, a NTPC (indyjski koncern węglowy) planuje dodać kolejne 30 GW do sieci, korzystając z technologii zagranicznych.


Na koniec ponownie przenosimy się w (nieodległą) przyszłość, która upłynąć może pod znakiem kolejnego wyścigu kosmicznego. Australijskie media postanowiło przybliżyć czytelnikom temat tego, że USA ogłosiły ambitny plan budowy 100-kilowatowego reaktora jądrowego do 2030 r., by zasilać przyszłe bazy na południowym biegunie Księżyca. Wskazano, że panele słoneczne mogą być w przyszości nieodpowednim rozwiązaniem dla budowy baz na Księżycu, jako że noc trwa tam 14 dni, więc energia jądrowa będzie niezbędna. Traktat o przestrzeni kosmicznej pozwala wyłącznie na pokojowe wykorzystanie atomu, ale eksperci ostrzegają przed ryzykiem politycznym i środowiskowym, a także ideą stref bezpieczeństwa, które mogą być interpretowane jako roszczenia terytorialne, a to wedle traktatu jest zakazane. Kosmos bowiem należy do wszystkich.

Więcej:

  1. Jamie Smyth i Alexandra White, Nuclear Roadblocks Could Hinder the EU’s Climate Goals, Financial Times, https://www.ft.com/content/51f1f429-21a6-4b60-a920-95ef6ccd349d (04.09.2025).
  2. Timothy Gardner, US Nuclear Safety Regulators Say Their Jobs Could Be at Risk under Trump, Reuters, https://www.reuters.com/world/us/us-nuclear-safety-regulators-say-their-jobs-could-be-risk-under-trump-2025-09-03 (03.09.2025).
  3. Stephanie Liechtenstein, Iran Increased Stockpile of Near Weapons-Grade Uranium before Israeli Attack, UN Agency Says, Associated Press https://apnews.com/article/iran-nuclear-iaea-weapons-grade-uranium-c3ae6a8aae96d54355df73842916a324 (03.09.2025).
  4. Julia Kollewe, EDF Extends Lifespan of Two UK Nuclear Plants, Securing 1,000 Jobs for Longer, The Guardian, https://www.theguardian.com/business/2025/sep/02/uk-nuclear-plants-edf-centrica-heysham-1-teesside (02.09.2025).
  5. Sethuraman N R, Rosatom, EDF Pitch Large Nuclear Reactors as Key to India Energy Future, Reuters, https://www.reuters.com/business/energy/rosatom-edf-pitch-large-nuclear-reactors-key-india-energy-future-2025-09-02 (02.09.2025).
  6. Brielle Burns, US to Soon Build Nuclear Reactor on Moon as Space Race Ramps Up, news.com.au, https://www.news.com.au/technology/science/space/if-you-lead-in-space-you-lead-on-earth-space-race-heats-up-as-us-fast-tracks-plans-for-nuclear-reactor-on-moon/news-story/04e5aa05785c88c5cd6556fdb12d64b7 (03.09.2025).

Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:

– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.

Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.

Link: https://patronite.pl/AtomowaDyplomacja

Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.


0 komentarzy

Dodaj komentarz

Avatar placeholder

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *