Szczyt o energii nuklearnej w Paryżu, ogólnoświatowy raport o stanie atomu i 70 lat polskich badań jądrowych
Od Paryża po Teheran, od Londynu po New Delhi – rozległy krajobraz jądrowy w ciągu ostatnich dni zaczyna układać narrację walki o wizję przyszłości, gdzie w jednej perspektywie atom odgrywa kluczową rolę, a w drugiej jest zaledwie niewielkim elementem składowym miksu energetycznego.
Na szczycie w Paryżu, podczas konferencji “Roadmaps to New Nuclear” współorganizowanej przez OECD i Rząd Korei Południowej, ponad trzysta delegacji rządowych, przemysłowych oraz finansowych spotkało się, by rozliczyć się z wyzwaniami i nakreślić drogi rozwoju nowych inwestycji jądrowych. Tematem numer jeden było przywrócenie łańcuchów dostaw, odbudowa kompetencji regulacyjnych oraz dopuszczenie udziału nowych sektorów przemysłu, zwłaszcza firm wysokich technologii, w projektach nuklearnych. Uczestnicy apelowali o trwałe ramy polityczne sprzyjające finansowaniu, podkreślając, że bez zdecydowanego wsparcia publicznego prywatne inwestycje rzadko się zanadto rozwiną.
Nie sposób pominąć także faktu, że światowe rekordy w produkcji energii jądrowej padły dopiero niedawno: według bardzo ważnego dla atomowego świata raportu, którego premiera odbyła się 22 września w Rzymie, World Nuclear Performance 2025, rok 2024 przyniósł rekordowe 2667 TWh elektryczności wytworzonej przez reaktory – najwięcej w historii. Dodatkowo, zgodnie z raportem WNISR 2025, energia atomowa pozostaje kluczowym segmentem debaty o przyszłości sektora energetycznego.
Jednym z najgłośniejszych głosów, który odbił się echem po tej publikacji, jest komentarz niemieckiego ministra środowiska, Carstena Schneidera, ochrzczony przez portal Enerad jako stwierdzenie, że „atom nie rozwiąże problemu klimatu”. Schneider zwrócił uwagę na to, że mimo medialnego entuzjazmu i nowych zapowiedzi, sektor jądrowy poza Chinami stoi w stagnacji, a problemy stare – od odpadów po eksploatację wyeksploatowanych reaktorów – nabierają nowej ostrości. Kluczowy zarzut ministra zwraca uwagę na to, że udział atomu w miksie energetycznym świata to tylko kilka procent, co w kontekście skali zanieczyszczenia środowiska wypada jako ledwie zauważalny wkład. W jego ujęciu energetyka jądrowa ma charakter raczej marginalny niż rewolucyjny – i nie może być fundamentem transformacji, jeśli nie towarzyszą jej radykalne zmiany w polityce, ekonomii i technologiach. Ponadto wskazuje na to, że wiele reaktorów działa dziś dłużej niż planowano – co rodzi dodatkowe ryzyka techniczne, regulacyjne i ekonomiczne. Kolejnym z aspektów, na który Schneider zwraca uwagę, to obietnice dotyczące małych reaktorów modułowych (SMR): mimo licznych zapowiedzi i projektów pilotażowych, realnych wdrożeń (na razie) brak – a przemysł wciąż walczy o dopłaty, ulgi i wsparcie regulacyjne, zamiast generować rzeczywiste moce produkcyjne.
Ten głos nie pozostaje odosobniony. W komentatorskich kuluarach pojawia się często argument, że raport WNISR 2025 – choć zawiera imponujące zestawienia i analizy – ujawnia, że sektor jądrowy jest rozdarty między aspiracjami a ograniczeniami realnej skali. Z jednej strony promotorzy nowego atomu mówią o “boomie jądrowym”, wejściu technologii SMR i wielkich programach państwowych. Z drugiej – wiele projektów wciąż natrafia na opóźnienia, przekroczenia kosztów i wyzwania w akceptacji społecznej czy stabilności politycznej.
Z kolei z Bliskiego Wschodu nadciągnęła wieść, że Rosja i Iran podpisały memorandum o współpracy przy budowie małych elektrowni jądrowych w Iranie. Rosyjski koncern Rosatom określił to przedsięwzięcie jako “strategiczne”, a Iran zapowiada budowę aż ośmiu reaktorów do 2040 roku, aby osiągnąć moc 20 GW i przeciwdziałać chronicznym niedoborom energii elektrycznej. Kiedyś w Iranie działa tylko jedna elektrownia – w Bushehr – o mocy około 1GW. Ścisłe powiązania między polityką, bezpieczeństwem nuklearnym a sankcjami czynią ten projekt wyjątkowo wrażliwym na napięcia geopolityczne.
Natomiast w Indiach premier Narendra Modi zaplanował wkrótce uroczystość położenia kamienia węgielnego pod obiekt jądrowy Mahi-Banswara w Radżastanie – to pierwsze wejście spółki NTPC w sektor energetyki jądrowej. Projekt przewiduje cztery reaktory typu IPHWR-700, wspólnie realizowane przez NPCIL i NTPC, o łącznej mocy około 2,8 GW. To konkretna strategia realizacji ambitnego celu Indii – 100 GW z atomu w portfolio energetycznym kraju.
Polska świętowała 70 lat badań jądrowych – od pierwszych reaktorów badawczych w Świerku, poprzez rozwój medycyny nuklearnej, po strategię budowy pełnowymiarowych elektrowni. W Lubiatowie-Kopalinku (gmina Choczewo) polskie firmy mobilizują się, by wziąć udział w projekcie obejmującym budowę trzech reaktorów AP1000 o łącznej mocy 3,75 GW.
Rozmowy między Agencją Rozwoju Pomorza a przedsiębiorcami wskazują, że udział w tym przedsięwzięciu może objąć setki krajowych firm. W sferze prawa natomiast, analizy projektów jądrowych podkreślają strategię wymuszania wysokiego udziału lokalnego przemysłu, co może zmienić relacje kosztowe i technologiczne w budowach atomowych.
Czy naszym firmom uda się włączyć w globalny łańcuch nuklearny? Czy dana regulacyjna elastyczność, którą atomowi gracze dopuszczają na poziomie międzynarodowym, będzie dostępna również u nas? A może spełniać się będzie gorzka analiza niemieckiego ministra dotycząca niekończących się zapowiedzi bez realnych efektów? Nadchodzą dni, w których odpowiedzi na te pytania zostaną poznane, a każde porozumienie, każda inwestycja i każda decyzja regulacyjna okażą się częścią większej narracji – tej, która może ukształtować energetykę nowej epoki.
Więcej:
- OECD Nuclear Energy Agency, Governments, Industry and Financiers Chart Roadmaps to New Nuclear Development, 22.09.2025 (https://www.oecd-nea.org/jcms/pl_109833/governments-industry-and-financiers-chart-roadmaps-to-new-nuclear-development).
- pl, Niemiecki minister środowiska: Atom nie rozwiąże problemu klimatu – komentarz do World Nuclear Industry Status Report 2025, 24.09.2025 (https://enerad.pl/niemiecki-minister-srodowiska-atom-nie-rozwiaze-problemu-klimatu-komentarz-do-world-nuclear-industry-status-report-2025/).
- Reuters, Russia, Iran Sign Memo on Building Small Nuclear Power Plants in Iran, 24.09.2025 (https://www.reuters.com/business/energy/russia-iran-sign-memo-building-small-nuclear-power-plants-iran-2025-09-24).
- Times of India, NTPC Forays into Atomic Energy: PM Modi to Lay Foundation Stone for Nuclear Plant in Banswara; Part of 100 GW Nuclear Target, 20.09.2025 (https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/ntpc-forays-into-atomic-energy-pm-modi-to-lay-foundation-stone-for-nuclear-plant-in-banswara-part-of-100-gw-nuclear-target/articleshow/124017961.cms).
- pl, Polskie firmy przygotowują się do udziału w projekcie jądrowym na Pomorzu. Chodzi o miliardy złotych do podziału, 24.09.2025 (https://zielonagospodarka.pl/polskie-firmy-przygotowuja-sie-do-udzialu-w-projekcie-jadrowym-na-pomorzu-chodzi-o-miliardy-zlotych-do-podzialu-21072).
Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:
– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.
Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.
Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.
0 komentarzy