Powrót “atomu” w Japonii, awaria elektrowni w Szwecji i rosyjski niedobór części (oraz jej plany bazy na Księżycu)
Gdy po latach niepewności, analiz i politycznych sporów projekt pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce otrzymał na początku formalne “zielone światło”, decyzja ta została odczytana jako sygnał, że państwo jest gotowe wziąć na siebie ciężar wieloletniej inwestycji infrastrukturalnej o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa energetycznego, nawet w warunkach niestabilnego otoczenia geopolitycznego i rosnących kosztów kapitału. W swoich wypowiedziach, których udziela Prezes PEJ, Marek Woszczyk, przyjmuje założenie, że od złożenia wniosku o pozwolenie na budowę, planowanego w 2027 r., poprzez rozpoczęcie prac budowlanych w 2028 r., planowane uruchomienie elektrowni nastąpi w 2036 r.. Prezes PEJ widzi również wyzwania, ale nie jako przeszkody nie do pokonania, lecz jako część procesu. Uzyskanie zgody KE w rekordowo krótkim czasie – niespełna rok od złożenia wniosku o notyfikację – jest interpretowane jako sygnał, że Polska ma solidną podstawę do kontynuacji inwestycji i że model wsparcia może stanowić wzór dla innych dużych projektów infrastrukturalnych. Taki rezultat w optyce prezesa buduje optymizm co do możliwości faktycznego dotrzymania dalszych terminów i realizacji kolejnych etapów zgodnie z planem.
W polskim kontekście coraz wyraźniej wybrzmiewa przekaz, że rok 2026 będzie kluczowy dla powodzenia programu jądrowego. Eksperci i przedstawiciele rynku wskazują na dwa zasadnicze warunki: terminowe domknięcie modelu finansowania oraz sprawne przeprowadzenie procedur kontraktowych. Bez spełnienia tych wymogów harmonogram budowy może ulec znaczącym opóźnieniom, co przełożyłoby się na wzrost kosztów i utratę wiarygodności inwestycyjnej państwa. W tym sensie najbliższe kilkanaście miesięcy jawi się jako test zdolności instytucjonalnej Polski do realizacji projektu o skali porównywalnej z największymi inwestycjami infrastrukturalnymi ostatnich dekad.
Z perspektywy wykonawczej coraz większe znaczenie przypisywane jest pierwszym zamówieniom oraz podpisaniu kontraktu EPC (czyli głównego kontraktu wykonawczego), które uznawane są za realny punkt startowy budowy elektrowni jądrowej. Jak powiedział szef działu Energy Systems w Westinghouse – Dan Lipman – to właśnie te etapy weryfikują deklaracje polityczne i strategiczne w praktyce rynkowej. Kontrakt EPC nie tylko porządkuje relacje pomiędzy inwestorem a wykonawcą, ale także stanowi sygnał dla poddostawców i sektora finansowego, że projekt wszedł w fazę nieodwracalną.
Na północy Europy, w Szwecji, uwaga opinii publicznej skupiła się natomiast na incydencie technicznym w jednej ze szwedzkich elektrowni jądrowych, który – choć nie stanowił zagrożenia radiologicznego – przypomniał o wrażliwości systemów energetycznych opartych na dużych jednostkach wytwórczych. Nocna awaria, szybko opanowana przez operatora, wywołała krótkotrwałe perturbacje w pracy instalacji i ponownie uruchomiła dyskusję o znaczeniu kultury bezpieczeństwa, redundancji systemów oraz transparentnej komunikacji z opinią publiczną. W szerszym kontekście zdarzenie to pokazuje, że nawet dojrzałe i stabilne programy jądrowe pozostają narażone na ryzyka operacyjne, które w epoce natychmiastowego obiegu informacji mogą mieć wymiar polityczny i społeczny.
Równolegle z doniesieniami o awariach pojawiły się informacje, że japońska firma energetyczna Tokyo Electric Power Company (Tepco) analizuje wspólnie z przedsiębiorstwami telekomunikacyjnymi możliwość stworzenia centrum danych w pobliżu elektrowni jądrowej Kashiwazaki-Kariwa, która ma wznowić pracę pod koniec stycznia po wieloletnim wyłączeniu. Pomysł ten wynika z rosnącego zapotrzebowania sektora technologicznego na stabilne i niskoemisyjne źródła energii, szczególnie dla dużych instalacji obliczeniowych, takich jak centra danych obsługujące sztuczną inteligencję i usługi online. Choć Tepco nie podjęło jeszcze formalnej decyzji o budowie centrum, media spekulują, że operator może kierować ofertę do dużych firm technologicznych, które już angażują się w projekty energetyczne wykorzystujące moc atomową. Proponowana lokalizacja miałaby zapewnić bezpośredni dostęp do nieprzerwanego, niskoemisyjnego prądu produkowanego przez elektrownię. Elektrownia Kashiwazaki-Kariwa jest kluczowym elementem japońskiej strategii powrotu do energii jądrowej po katastrofie w Fukushimie, a jej potencjalne sąsiedztwo centrów danych ilustruje, jak technologie jądrowe mogą wspierać rozwój cyfrowej infrastruktury.
Na wschodzie Europy wciąż nierozstrzygnięta pozostaje kwestia przyszłości Zaporoskiej Elektrowni Jądrowej, wokół której narasta wojna narracyjna. Rosyjski prezydent przedstawił rzekomy plan sprawowania kontroli nad obiektem wespół ze Stanami Zjednoczonymi, bez udziału samej Ukrainy co spotkało się z dużym sceptycyzmem ekspertów i zachodnich komentatorów. Ze strony Donalda Trumpa nie padły na razie żadne konkretne deklaracje w tej materii, poza zapewnieniami, że wojna rosyjsko-ukraińska zbliża się do końca, a sama Zaporoska Elektrownia Jądrowa jest przykładem dobrej współpracy rosyjsko-ukraińskiej. Elektrownia ta, będąca największym tego typu obiektem w Europie, pozostaje jednym z najbardziej wrażliwych punktów infrastrukturalnych w trwającym konflikcie, a jej losy mają znaczenie nie tylko dla Ukrainy, lecz także dla międzynarodowego reżimu bezpieczeństwa jądrowego.
Równocześnie rosyjski sektor jądrowy zmaga się z coraz silniejszym uzależnieniem od współpracy z Chinami. Ograniczony dostęp do zachodnich technologii i finansowania sprawia, że Moskwa coraz częściej zwraca się ku Pekinowi zarówno w obszarze paliwa jądrowego, jak i nowych projektów reaktorowych. Proces ten rodzi pytania o długoterminową autonomię rosyjskiego programu atomowego oraz o zmiany w globalnym układzie sił w sektorze technologii jądrowych.
Na tym tle szczególnie futurystycznie brzmią doniesienia o planach budowy rosyjskiej elektrowni jądrowej na Księżycu. Choć projekt ten znajduje się na bardzo wczesnym etapie koncepcyjnym, pokazuje ambicje wykorzystania technologii jądrowych jako fundamentu długoterminowej obecności człowieka w przestrzeni kosmicznej. Atom, postrzegany dotąd głównie przez pryzmat energetyki naziemnej, coraz częściej pojawia się w narracjach dotyczących eksploracji kosmosu i strategicznej rywalizacji technologicznej.
Podobne myślenie o atomie jako źródle niezawodnej energii przenika także do debaty w Stanach Zjednoczonych, gdzie rozważa się wykorzystanie reaktorów jądrowych do zasilania wojskowych lotniskowców oraz energochłonnych centrów danych. Koncepcje te wskazują na rosnącą rolę atomu w zapewnianiu ciągłości działania infrastruktury krytycznej w świecie rosnącej cyfryzacji i napięć geopolitycznych, w którym stabilność dostaw energii staje się jednym z kluczowych zasobów strategicznych.
Więcej:
- Maciej Badowski, Atomowy przełom w Polsce. Mamy zielone światło, Strefa Biznesu 22.12.2025 (https://strefabiznesu.pl/atomowy-przelom-w-polsce-mamy-zielone-swiatlo/ar/c3p2-28290713).
- Sara Bounaoui, Działo się w nocy. Awaria elektrowni atomowej w Szwecji, wp.pl 23.12.2025 (https://wiadomosci.wp.pl/dzialo-sie-w-nocy-awaria-elektrowni-atomowej-w-szwecji-7235431754697696a).
- Radosław Kosarzycki, Największa elektrownia jądrowa wznowi pracę. Centra danych w pobliżu, 25.12.2025 (https://tech.wp.pl/najwieksza-elektrownia-jadrowa-wznowi-prace-centra-danych-w-poblizu,7236225007201248a).
- pl. Dwa warunki, by zdążyć z budową polskiej elektrowni atomowej. Kluczowy rok 2026, 25.12.2025 (https://www.bankier.pl/wiadomosc/Dwa-warunki-by-zdazyc-z-budowa-polskiej-elektrowni-atomowej-Kluczowy-rok-2026-9060806.html).
- pl. Lipman: pierwsze zamówienia i kontrakt EPC to ważne punkty harmonogramu budowy elektrowni jądrowej, 25.12.2025 (https://www.wnp.pl/rynki/lipman-pierwsze-zamowienia-i-kontrakt-epc-to-wazne-punkty-harmonogramu-budowy-elektrowni-jadrowej,1017168.html).
- Onet, Co z Zaporoską Elektrownią Jądrową? Władimir Putin przedstawił rzekomy plan USA, 26.12.2025 (https://wiadomosci.onet.pl/swiat/co-z-zaporoska-elektrownia-jadrowa-wladimir-putin-przedstawil-rzekomy-plan-usa/2ehz9z9).
- Justyna Waliszewska, Rosyjska energia atomowa. Moskwa uzależnia się od Pekinu, wp.pl, 27.12.2025 (https://tech.wp.pl/rosyjska-energia-atomowa-moskwa-uzaleznia-sie-od-pekinu,7236976936041440a).
- Dawid Długosz, Rosja zbuduje elektrownię jądrową na Księżycu, Interia, 27.12.2025
(https://geekweek.interia.pl/technologia/news-rosja-zbuduje-elektrownie-jadrowa-na-ksiezycu,nId,22503008). - Paweł Czajkowski, Reaktory jądrowe z okrętów wojennych mają zasilać sztuczną inteligencję. USA idą na całość, ITHardware2025, 27.12.2025 (https://ithardware.pl/aktualnosci/usa_centra_danych_reaktory_jadrowe_wojskowe_lotniskowce-47572.html)
Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:
– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.
Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.
Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.
0 komentarzy