Rola energetyki jądrowej w gospodarce energetycznej Słowacji

Autor: mgr.inż. Piotr Sikorski

1. Wstęp

Energetyka jest jednym z kluczowych filarów współczesnej gospodarki, odpowiadającą za ciągłość produkcji przemysłowej, ale również rozwój technologiczny, poziom życia społeczeństwa oraz bezpieczeństwo ekonomiczne państwa. W całej Europie coraz wyraźniej zarysowuje się trend dekarbonizacji, czyli odchodzenia od paliw kopalnych na rzecz nisko- i zeroemisyjnych systemów energetycznych. Odnawialne źródła energii (OZE), m.in. technologie przetwarzania energii aerodynamicznej (w farmach wiatrowych) i fotonowej (w systemach fotowoltaicznych) na energię elektryczną, stanowią istotny element transformacji energetycznej, jednak ze względu na swoją zmienność nie są w stanie samodzielnie zapewnić ciągłości dostaw energii w skali całego roku. Wynika to bezpośrednio z ich zależność pracy od warunków meteorologicznych co skutkuje okresowymi wahaniami produkcji. Wskutek powyższych faktów niemalże nieuniknione wydaje się wykorzystanie energetyki jądrowej w której reaktor (źródło energii cieplnej) może pracować nieprzerwanie, niezależnie od warunków zewnętrznych, zapewniając bezpieczne, przewidywalne i niskoemisyjne źródło energii przez długi okres eksploatacji. W Polskich realiach jest to dopiero odległa przyszłość, natomiast kraj sąsiedni jakim jest Słowacja już dawno wprowadził atom do struktur opierając na tym swoją suwerenność energetyczną.

2. Udział poszczególnych źródeł energii

Miks energetyczny określa procentowy udział poszczególnych zasobów w ogólnej produkcji energii kraju (bądź analizowanego regionu). Wpływa na niego szeroka gama czynników takich jak: dostępność surowców naturalnych, regulacje prawne czy uwarunkowania ekonomiczne. Jest to dynamiczny wskaźnik zmienny w czasie. Poniżej zostaną przybliżone dane dotyczące 2025 roku [wykres1].

Wykres 1

W przypadku Słowacji 86% struktury energetycznej stanowią źródła o niskim śladzie węglowym z czego blisko 65% z nich pochodzi z bloków jądrowych. Istotną rolę odgrywają również elektrownie wodne (np. Elektrownia szczytowo-pompowa w Čiernym Váhu bądź elektrownia zaporowa w Dolnom Jelenci). Zaledwie 14% całości generowanej energii to paliwa kopalniane z czego większość (9,3%) stanowi gaz, jednocześnie zamykając podium wykorzystywanych zasobów przez Słowację.

Istotny udział energii jądrowej w gospodarce omawianego kraju możemy dostrzec praktycznie od początku jej implementacji w użytek komercyjny. Partycypacja tego źródła w strukturze na przestrzeni lat ma tendencję zdecydowanie wzrostową pomimo braku liniowej charakterystyki [wykres2]. W latach 1985-92 udział energii pozyskanej z atomu oscylował w graniach 40% (dane dotyczą tylko i wyłącznie terenów dzisiejszej Słowacji). W 1993 roku nastąpił rozpad Czechosłowackiej Republiki Federacyjnej, wyjaśnia to gwałtowny skok udziału energii nuklearnej w miksie energetycznym kraju. Słowacy wykorzystując istniejącą już infrastrukturę jądrową mogli stabilnie skompensować straty powiązane ze spadkiem użycia energii węglowej, która w bieżącym czasie stanowiła drugie najważniejsze źródło. Po dwóch latach sytuacja powróciła do normy, natomiast następny nagły wzrost był następstwem uruchomienia kolejnych dwóch bloków jądrowych (Mochovce-1 oraz Mochovce-2) [17]. Wynikiem tego wydarzenia był stały wzrost udziału technologii nuklearnej w strukturach energetycznych Słowacji do ponad 50%. Kolejną anomalią wartą uwagi są gwałtowne spadki w okolicy 2007 i 2009 roku. Warunkiem przyłączenia się Słowacji do Unii Europejskiej było wyłączenie dwóch bloków jądrowych, a mianowicie: Bohunice-1, co nastąpiło 31 grudnia 2006 roku oraz Bohunice-2, co miało miejsce równe dwa lata później [16]. Od 2021 roku istniejące reaktory zaczęły pokrywać coraz większe zapotrzebowanie energetyczne Słowacji, natomiast w 2023 roku do sieci został włączony kolejny reaktor – Mochovce-3 [18].

Wykres 2

3. Elektrownia jądrowa Bohunice

Elektrownia jądrowa Bohunice (słow. Atómové elektrárne Bohunice) – w byłej Czechosłowacji został zaprojektowany blok jądrowy A1 jako obiekt eksperymentalny, który miał badać wykorzystanie naturalnego uranu jako paliwo reaktora jądrowego (KS-150). Opracowanie koncepcji zostało podjęte w 1956 roku wraz z Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich, natomiast dwa lata później rozpoczęto budowę elektrowni [2]. Kwestie konstrukcyjne powierzono firmie Hydrostav Bratislava, natomiast część techniczna została oddana pod opiekę spółce Škoda Plzeň [9]. Po intensywnej pracy oraz licznych testach 24.10.1972 roku [8] reaktor osiągnął pierwszą krytyczność (ang. first criticality), jest to stan w którym liczba neutronów jest wystarczająca, aby zachować samopodtrzymującą się reakcję łańcuchową. Po dwóch miesiącach od tego wydarzenia (25 grudnia) elektrownia Bohunice została podłączona do sieci, co stanowiło przełomowy moment w historii kraju. Była to pierwsza elektrownia nuklearna w całej Czechosłowacji, w dodatku wykorzystująca autorski model reaktora. Nie dostarczała ona spektakularnych jednostek energii elektrycznej [tabela1], jednak na dany moment najistotniejszy był fakt, że funkcjonuje – tym samym pozwalając kształcić grono naukowców oraz związanego z nią personelu. W planach była również budowa bloku A2, jednak nigdy nie została podjęta realizacja tego przedsięwzięcia.

Tabela 1. Dane dotyczące pracy elektrowni atomowej A1 [8].

Rok

Dostarczona energia elektryczna [GWh]

Jednostkowa moc odniesienia [MW]

Czas pracy [h]

1973

122,50

110

4620

1974

303,29

90

6905

1975

123,44

100

2146

1976

288,80

93

4219

1977

77,78

93

1219

Elektrownia przez parę lat funkcjonowała z drobnymi problemami, ale bez większych ekscesów, aż do 5 stycznia 1976 roku – to właśnie wtedy miało miejsce pierwszy niebezpieczne wydarzenie [10]. Podczas wymiany prętów paliwowych regulacja elektroniczna wskazywała, że połączenie jest szczelne, rzeczywistość niestety była inna. Śruba blokująca nie została prawidłowo zamontowana, warto zaznaczyć, że to kwestia błędu ludzkiego, a nie konstrukcji reaktora [20]. Korek pełniący rolę uszczelniania nie znajdował się w takiej pozycji w  jakiej powinien. Po wyłączeniu maszyny ładującej wskutek wysokiego ciśnienia chłodziwa został on wyrzucony z kanału paliwowego do hali reaktora, wraz z nim w przestrzeń wyleciał również pręt uranowy rozbijając się. Rezultatem tego wydarzenia było niekontrolowane uwolnienie się dwutlenku węgla do otoczenia. Jedynym rozwiązaniem problemu było zamknięcie kanału technologicznego z którego uchodził śmiercionośny gaz. Trzeba było zrobić to możliwie najszybciej – w sytuacji pozbawienia reaktora chłodziwa gwałtowny wzrost temperatury skutkowałby stopieniem rdzenia reaktora (tzw. awaria LOCA) co doprowadziłoby do tragedii. Zdawał sobie z tego sprawę Viliam Pačes, który bez chwili zawahania udał się do szatni, aby przyodziać kombinezon zabezpieczający oraz maskę tlenową po czym skierował się w stronę zagrożenia. Asekurowany przez dozymetrystę Milana Antolíka poruszając się pomiędzy dwutlenkiem węgla zdołał uszczelnić kanał. Cała akcja trwała paręnaście minut, jednak niestety te paręnaście minut wystarczyło, aby życie straciły dwie osoby – 57-letni Libor Benda i 52-letni Izidor Ferech. Nie zareagowali oni na alarm, a zgon nastąpił przez uduszenie [19]. Opisany incydent został sklasyfikowany na poziomie trzecim [11] w skali INES (ang. International Nuclear and Radiological Event Scale), czyli jako poważny incydent (dla porównania wydarzeniom z Czarnobyla czy Fukushimy przypisuje się możliwe najwyższy numer siódmy, opisywany jako wielka awaria) [12]. Działanie kierownika zmiany, Viliama Pačesa podczas wypadku można bez wątpienia ocenić jako akt heroizmu. Za swoje czyny wraz z towarzyszącym mu przyjacielem Milanem Antolíkiem zostali odznaczeni Krzyżem Milana Rastislava Štefánika III, jednak dopiero w 2008 roku. Wcześniej komunistyczny rząd Słowacji w skuteczny sposób tuszował całą sprawę [14].

Do drugiego i ostatniego wypadku doszło 22 lutego 1977 roku – wskutek błędu ludzkiego w jednym zespole paliwowym znalazł się żel krzemionkowy (pełnił on rolę pochłaniacza wilgoci podczas przechowywania paliwa jądrowego). Kiedy wadliwy element został załadowany do reaktora, znajdujący się w nim silikażel powstrzymał swobodny przepływ chłodziwa. Wynikiem tego zjawiska było uszkodzenie konstrukcji – ciężka woda dostała się do rurociągu obiegu pierwotnego, doprowadziło to do gwałtownego zwiększenia wilgotności co skorodowało płaszcz paliwowy. Nikt nie ucierpiał, jednak elektrownia A1 musiała na stałe zostać wycofana z użytku. Zniszczenia w konstrukcji uniemożliwiły dalsze funkcjonowanie. Wypadek sklasyfikowano na poziomie czwartym (awaria z lokalnymi skutkami) w skali INES [19]. W międzyczasie działania elektrowni jądrowej A1 trwały pracę nad stworzeniem elektrowni V1. Składała się ona z dwóch bloków, jednak zostały wyposażone w inny rodzaj reaktorów: VVER440 o konstrukcji V230 [21]. To model, który funkcjonował już wcześniej w paru miejscach na świecie. 24 kwietnia 1972 roku rozpoczęto budowę, a już 17 grudnia 1978 roku do sieci został przyłączony pierwszy blok, rozpoczęcie użytkowania drugiego nastąpiło 26 marca 1980 roku. W czasie pracy elektrowni V1 nie wystąpiły żadne niebezpieczne incydenty. Słowacy ciągle podnosili poziom bezpieczeństwa poprzez wdrażanie łącznie ponad 1300 udoskonaleń technologicznych na przestrzeni lat. Bloki Bohunice1 oraz Bohunice2 w czasie dwudziestoośmioletniej eksploatacji dostarczyły do sieci kolejno: 71,57 TWh oraz 76,96 TWh. Aktualnie w tym miejscu funkcjonuje elektrownia jądrowa V2, posiadająca dwa bloki wyposażone w reaktory VVER440 o konstrukcji V213. Jej budowę rozpoczęto 1 grudnia 1976 roku, natomiast pierwszy blok jądrowy (Bohunice3) został podłączony do sieci 8 lat później (20 sierpnia). 18 grudnia 1985 roku Bohunice4 również rozpoczął swoją pracę komercyjną. W 2024 roku łącznie dostarczyły do sieci elektroenergetycznej 6558,08 GWh, co stanowiło około 38% całej energii jądrowej kraju. Przez dotychczasową eksploatację wygenerowały 245,98 TWh energii elektrycznej. Zarówno właścicielem jak i operatorem elektrowni jądrowej V2 jest Slovenské elektrárne, a.s. [22].

Rys.1 Elektrownia Bohunice zaznaczona na mapie Słowacji [4]
Rys.1 Elektrownia Bohunice zaznaczona na mapie Słowacji [4]

W elektrowni jądrowej Bohunice aktualnie funkcjonują dwa bloki jądrowe wyposażone w reaktory jądrowe typu VVER440 V213. W ubiegłym wieku został wyłączony reaktor KS150, a w bieżącym bloki z reaktorami VVER440 V230 [tabela2].

Tabela 2. Dane dotyczące bloków elektrowni Mochowce [25]

Blok

BOHUNICE A1

BOHUNICE-1

BOHUNICE-2

BOHUNICE-3

BOHUNICE-4

Moc brutto

143 MWe

440 MWe

440 MWe

500 MWe

500 MWe

Projektowa moc netto

110 MWe

408 MWe

408 MWe

466 MWe

466 MWe

Referencyjna moc netto bloku

93 MWe

408 MWe

408 MWe

466 MWe

466 MWe

Data rozpoczęcia budowy

01.08.1958

24.04.1972

24.04.1972

01.12.1976

01.12.1976

Data pierwszej krytyczności

24.11.1972

27.11.1978

15.03.1980

07.08.1984

02.08.1985

Pierwsze podłączenie do sieci

25.12.1972

17.12.1978

26.03.1980

20.08.1984

09.08.1985

Rodzaj reaktora

HWGCR

VVER440

 V230

VVER440

V230

VVER440

V213

VVER440

V213

4. Elektrownia jądrowa Mochovce

Elektrownia jądrowa Mochovce (słow. Atómové elektrárne Mochovce) – to drugie miejsce, gdzie aktualnie funkcjonują bloki jądrowe na Słowacji. 1981 roku nastąpiło rozpoczęcie przygotowań geotechnicznych pod budowę elektrowni [24], natomiast 13 października 1983 roku została podjęta budowa bloków opartych na technologii która sprawdziła się w elektrowni Bohunice. 4 lipca 1998 roku do sieci został wpięty pierwszy blok Mochovce1 wyposażony w reaktor VVER440 konstrukcji V213. Mochovce2 w sposób komercyjny zaczął funkcjonować w 2000 roku, posiada dokładnie taki sam typ reaktora [23]. Elektrownia od początku swojej eksploatacji przeszła liczne modernizacje, jednak przez cały swój czas działania pracuje bezproblemowo w sposób bezpieczny. Wykorzystując dwa bloki jądrowe dostarczyła ona do sieci 166,8 TWh (stan na 2024 rok). Od 31 stycznia 2023 roku rozpoczął pracę najnowszy, trzeci blok jądrowy (Mochovce3), również wyposażony w reaktor wodny ciśnieniowy radzieckiej konstrukcji VVER440 V213+. Zdążył już wygenerować 4786,54 GWh. Slovenské elektrárne, a.s. jest zarówno operatorem jak i właścicielem elektrowni jądrowej Mochovce.

Rys.2 Elektrownia Mochovce zaznaczona na mapie Słowacji [5]
Rys.2 Elektrownia Mochovce zaznaczona na mapie Słowacji [5]

W drugiej słowackiej elektrowni od początku jej istnienia działały tylko reaktory VVER440/V213 [tabela3].

Tabela 3. Dane dotyczące bloków elektrowni Mochowce [25]

Blok

MOCHOVCE-1

MOCHOVCE-2

MOCHOVCE-3

MOCHOVCE-4

Moc brutto

500 MWe

500 MWe

471 MWe

471 MWe

Projektowa moc netto

408 MWe

408 MWe

440 MWe

440 MWe

Referencyjna moc netto bloku

467 MWe

469 MWe

440 MWe

434 MWe

Data rozpoczęcia budowy

13.10.1983

13.10.1983

27.01.1987

27.01.1987

Data pierwszej krytyczności

09.06.1998

01.12.1999

22.11.2022

Nastąpi

Pierwsze podłączenie do sieci

04.07.1998

20.12.1999

31.01.2023

Nastąpi

Rodzaj reaktora

VVER440 V213

VVER440 V213

VVER440 V213+

VVER440 V213+

5. Reaktor KS-150

KS-150 to eksperymentalna konstrukcja typu HWGCR (ang. heavy water gas cooled reactor), czyli reaktor chłodzony gazem (CO2) moderowany ciężką wodą (D2O). Na świecie powstał jeden egzemplarz tego urządzenia. Do zalet konstrukcyjnych zaliczyć można tankowanie online (ang. refueling online), czyli możliwość wymiany paliwa bez wyłączania reaktora (podobnie jak w reaktorach CANDU) oraz zasilanie naturalnym uranem (moderator jakim jest ciężka woda ma bardzo niski przekrój czynny na absorpcję neutronów termicznych, co skutkuje spowalnianiem neutronów bez ich znacznego wychwytywania. Pozwala to podtrzymać reakcję łańcuchową z uranem o naturalnej zawartości 0,7% izotopu U235), dzięki czemu Słowacy mogli wykorzystywać własne złoża. Jako wady warto uwzględnić wysoki koszt D2O oraz sam fakt niesprawdzonej wcześniej konstrukcji. Rdzeń zawierał pionowe kanały paliwowe, z których każdy mieścił pojedynczy pręt paliwowy. Charakteryzował go układ heterogeniczny. Korpus ciśnieniowy reaktora miał następujące gabaryty: około 5,1 m średnicy, 20 m wysokości [36].

Tabela 4. Dane dotyczące reaktora KS150 [15].

 

Parametr

Wartość

Typ

HWGCR

Moc cieplna reaktora

540 MWt

Paliwo

Uran naturalny (U)

Moderator

Ciężka woda (D2O)

Chłodziwo

dwutlenek węgla (CO2)

Ilość paliwa

24 600 kg

Ilość moderatora

57 200 kg

Przepływ chłodziwa

1 576 kg/s w pętli

Temperatura chłodziwa na wejściu / wyjściu

112 / 426 °C

Ciśnienie chłodziwa na wejściu / wyjściu

6,5 / 5,5 MPa

Zasada działania elektrowni z reaktorem KS150 została przedstawiona poniżej.

Rys.3 Schemat działania elektrowni (A1) z reaktorem HWGCR [6]

Reaktor KS 150 (1) to źródło energetyczne, w którym dzięki aktywności neutronów termicznych zachodzi proces rozpadu atomowych jąder uranu czemu towarzyszy uwalnianie ogromnych ilości energii w postaci ciepła. Przez jego rdzeń przepływa chłodziwo (dwutlenek węgla), które odbiera wygenerowane ciepło. Następnie CO2 trafia do wytwornicy pary – w niej chłodziwo może oddać część ciepła wodzie, która zamienia się w parę. To właśnie pionowa wytwornica pary (2) jest wymiennikiem ciepła oddzielającym obieg pierwotny od wtórnego. W układzie zamkniętym turbosprężarka (3) wymuszaj cyrkulację chłodziwa, poprzez jej działanie cały czas może występować przepływ w obiegu pierwotnym. Następnie w obiegu wtórnym para z odpowiednią temperaturą oraz ciśnieniem trafia na łopatki turbiny (4) które prowadzają wał w ruch. Dzięki temu zamieniana jest energia termiczna w mechaniczną, a następnie za sprawą generatorów (5) w elektryczną. Po opuszczeniu turbiny para trafia do skraplacza głównego (6), gdzie oddaje energię chłodniczą i skrapla się, aby zmienić swój stan skupienia ponownie w wodę. W formie ciekłej czynnik przepływa do wieży chłodniczej (7), która oddaje ciepło do atmosfery. Pompa obiegowa (8) zapewnia przepływ pomiędzy skraplaczem (6), a wieżą chłodniczą (7). Pozostałe pompy (12,13,16,17,18,19) mają podobne zadanie – tłoczą ciesz, tylko w innych miejscach.

Chłodnica pary (9) oraz skraplacz z chłodnicami (10,11) schładzają część pary wodnej wychodzącej z turbiny. Podgrzewacze (14) zwiększają temperaturę medium, tym samym podnosząc sprawność obiegu. Odgazowywacz próżniowy (15) usuwa gazy nierozpuszczalne (np. tlen i wodór) z kondensatu, aby uniknąć korozji w generatorze pary, tym samym zwiększając jego żywotność. Zbiornik wody zasilającej (20) zapewniają stabilną i bezpieczną pracę całego obiegu parowego – gromadzi on odpowiednią ilość wody z której mogą korzystać pompy zasilające (18,19), tym samym stabilizując wahania przepływu i ciśnienia.

6. Reaktor VVER440

Reaktor VVER440 (ros. Водо-водяной ядерный реактор) –  opracowany w Związku Radzieckim reaktor lekko-wodny drugiej generacji, wykorzystuje lekką wodę (H2O) zarówno jako moderator jak i chłodziwo. Jego rdzeń składa się z 312 heksagonalnych zespołów paliwowych zawierających paliwo w postaci uranu wzbogaconego [35]. Zbiornik reaktora, o wewnętrznej średnicy około 3,84 m i wysokości 12 m, wykonano ze stali niskostopowej, gwarantującej odporność na długotrwałe oddziaływanie neutronów w okresie 40-letniej eksploatacji.

VVER440/V230 i VVER440/V213 nie miały znaczących różnic konstrukcyjnych samych reaktorów, istotna była kwestia zastosowania lepszych systemów bezpieczeństwa w nowszej generacji [33]. System ten posiada skraplacz pęcherzykowy, basen borowy oraz awaryjne chłodzenie rdzenia za pomocą wtrysku wysokiego i niskiego ciśnienia. Zwiększona została również redundancja (stosowanie większej ilości systemów i urządzeń, aby awaria jednego z nich nie prowadziła do utraty bezpieczeństwa ani zatrzymania pracy elektrowni).

Tabela 5. Dane dotyczące reaktora VVER440/V230 oraz VVER440/V213 [27], [34].

Parametr

Wartość

Typ

VVER (PWR)

Moc cieplna reaktora

1375 MWt**

Paliwo

Uran wzbogacony (U235)

Moderator

Lekka woda (H2O)

Chłodziwo

Lekka woda (H2O)

Ilość paliwa

70 000 – 80 000 kg*

Ilość moderatora

165 000 kg

Przepływ chłodziwa

11 040 kg/s w pętli

Temperatura chłodziwa na wejściu / wyjściu

267 / 297 °C

Ciśnienie chłodziwa na wejściu / wyjściu

12,2 / 12,5 MPa

              *zależne od cyklu paliwowego i wzbogacenia

  **niektóre zmodernizowane V213 posiadają większą moc 1475MWt

Zasada działania elektrowni z reaktorem VVER440 została przedstawiona poniżej.

Rys.4 Schemat działania elektrowni z reaktorem VVER [7]

Ciepło wygenerowane przez reaktor VVER440/V213 (1) trafia do poziomej wytwornicy pary (2), która przekazuje parę na łopatki turbiny (19), co wprawia w ruch jej wał, przekazując energię mechaniczną do generatora (20) z którego energia elektryczna trafia do sieci elektroenergetycznej – sytuacja praktycznie taka sama jak w przypadku elektrowni A1, różnicą jest medium w obiegu pierwotnym H20, woda lekka. Dzięki skraplaczom (22) para ponownie zmienia stan skupienia na wodę, która trafia do chłodni kominowej (29), a ona oddaje jej ciepło do atmosfery (zmniejszając temperaturę dolnego źródła zwiększając  tym samym sprawność obiegu cieplnego). System posiada również istotne elementy bezpieczeństwa: hydroakumulatory (7), zapewniające wodę do chłodzenia rdzenia przy awarii (LOCA); Skraplacz pęcherzykowy (6), który kondensuje parę wodną uwolnioną do obudowy bezpieczeństwa podczas awarii (LOCA), przepuszczając ją przez warstwę zimnej wody, co umożliwia szybkie odprowadzenie ciepła i gwałtowne obniżenie ciśnienia; system zraszania (8), który rozpyla schłodzoną i borowaną wodę wewnątrz budynku, aby szybko obniżyć ciśnienie i temperaturę gazów po awarii; basen borowy (31), który pozwala na szybsze przerwanie reakcji łańcuchowej (izotop boru10 bardzo skutecznie pochłania neutrony).

7. Potencjalny rozwój energetyki jądrowej

Słowacja ma jeden z najbardziej zaawansowanych miksów energetycznych w Europie – pomimo, że elektrownie jądrowe pokrywają znaczną część ich zapotrzebowania energetycznego planują oni dalszą rozbudowę tego sektora. W najbliższych latach zostanie uruchomiony kolejny blok energetyczny, Mochovce4 wyposażony w reaktor VVER440/V213 o mocy cieplnej 1375 MWt [32]. Ponadto w sierpniu 2025 roku Slovenské elektrárne oraz Synthos Green Energy podpisały memorandum na temat możliwość wdrożenia małych reaktorów modułowych (SMR) typu BWRX-300 firmy GE Hitachi Nuclear Energy [30]. 8.10.2025 roku Premier Słowacji Robert Fico ogłosił zawarcie umowy w sprawie budowy dodatkowego reaktora jądrowego na Słowacji. Wskutek porozumienia ze Stanami Zjednoczonymi planowane jest powstanie reaktora wodnego ciśnieniowego (PWR) AP1000 firmy Westinghouse o mocy cieplnej 3415 MWt [29]. Całe przedsięwzięcie będzie miało miejsce w Jaslovskich Bohunicach, tym samym rozbudowując obszar tamtej elektrowni. W Republice Słowackiej trwa strategia rozwojowa innowacyjnych technologii z zakresu energetyki jądrowej. Centrum Rozwoju Utylizacji Wypalonego Paliwa Jądrowego prowadzi badania nad LFR-AS-200 czyli reaktora szybkiego chłodzonego ołowiem, umożliwiającego ponowne wykorzystanie wypalonego paliwa jako źródła energii [28]. Środowisko naukowe również intensywnie się rozwija, Słowacki Uniwersytet Techniczny w Bratysławie oferuje studia doktoranckie z zakresu energetyki jądrowej tym samym umożliwiając aspirującym badaczom na poszerzanie swojej wiedzy oraz zainteresowań naukowych [31].

Literatura:

[1] Opracowanie: Własne z użyciem Python 3.12

Na podstawie: https://lowcarbonpower.org/region/Slovakia?utm.com

[2] https://www.seas.sk/elektraren/ae-bohunice-v2/

[3] https://www.javys.sk/en/nuclear-facilities/a1-nuclear-power-plant/history

[4] Opracowanie własne z użyciem: QGIS 3.34.12

Na podstawie: https://globalenergyobservatory.org/geoid/2385

[5] Opracowanie własne z użyciem: QGIS 3.34.12

Na podstawie: https://globalenergyobservatory.org/geoid/4330

[6] Opracowanie: Własne z użyciem LibreCAD v2.2.1.2.

Na podstawie: J.Hálovac – Accident and safety analysis of the KS-150 Reactor

[7] Opracowanie: Własne z użyciem LibreCAD v2.2.1.2.

Na podstawie Compiled under the Convention of Nuclear Safety

[8] https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=543

[9] https://www.javys.sk/en/nuclear-facilities/a1-nuclear-power-plant/history

[10] Jozef Kuruc, Ľubomír Mátel – thirtieth anniversary of reactor accident in a-l nuclear power plant jaslovske bohunice

[11]https://www.reaktorpleite.de/index.php?option=com_content&view=article&id=1375%3A1970-bis-1979-ines-nams-und-andere-ereignisse&catid

[12] INES The international nuclear and radiological event scale

[13]https://cs.wikipedia.org/wiki/Hav%C3%A1rie_elektr%C3%A1rny_Jaslovsk%C3%A9_Bohunice_A1

[14]https://www.sme.sk/nezaradene/c/cernobyl-mohol-byt-u-nas

[15]https://web.archive.org/web/20111003004043/http://www.javys.sk/en/index.php?page=popup/vyradovanie-jadrovoenergetickych-zariadeni/vyradovanie-jadrovej-elektrarne-a1/technologia/technicke-parametre-reaktora-typu-ks-150

[16] https://tvn24.pl/biznes/najnowsze/slowacja-straszy-atomem-ra97516-ls4508501

[17] https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=550

[18] https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=544

[19] https://jaderneinfo.webnode.cz/news/jaslovske-bohunice1/

[20] https://www.youtube.com/watch?v=Cqfg4pzfMIc

[21] https://www.javys.sk/en/nuclear-facilities/v1-nuclear-power-plant/history

[22] https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=547
[23] https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=551

[24] https://www.seas.sk/elektraren/ae-mochovce//

[25] https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/CountryDetails.aspx?current=SK

[26] Barinka A., Bosansky M., Dopjera J., Feik K., Kmosena J., Konecny L., Madel J., Rohar S., Tomik L., Vrbensky J., Zembera J. – Jadrova elektraren A1 v kocke

[27] Ildikó Boros  – Primary circuit of PWR reactors Reactor technology, Budapest University of Technology and Economics

[28] https://www.mhsr.sk/en/press/slovakia-supports-the-development-of-advanced-nuclear-technologies-a-new-joint-venture-for-spent-fuel-reuse-is-emerging-in-jaslovske-bohunice

[29] https://qna.org.qa/en/news/news-details?id=slovakia-us-agree-to-build-new-nuclear-reactor&date=8/10/2025

[30] https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-o-s/slovakia

[31] https://www.stuba.sk/english/applicants/study-programmes/register-of-accredited-study-programs.html?d=104396-nuclear-power-engineering&i=profil&page_id=16326

[32] https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/ReactorDetails.aspx?current=545

[33] Konrad Mück – Sicherheitsaspekte tschechoslowakischer Kernkraftwerke

[34] NUCLEAR ENERGY AGENCY – VVER-SPECIFIC FEATURES REGARDING CORE DEGRADATION

[35] https://grokipedia.com/page/VVER

[36] https://www.javys.sk/en/nuclear-facilities/a1-nuclear-power-plant/technology

Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:

– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.

Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.

Link: https://patronite.pl/AtomowaDyplomacja

Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.