Budowa elektrowni w gminie Choczewo – problemy, zmiany środowiska, wątpliwości i nowe technologie.
Autor: Martyna Grabiszewska
Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ) 31 marca 2026 roku złożyły do Państwowej Agencji Atomistyki (PAA) formalny wniosek o wydanie zezwolenia na budowę pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej. Inwestycja ma powstać w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino w gminie Choczewo na Pomorzu i stanowi jeden z najważniejszych projektów infrastrukturalnych w kraju. Złożenie wniosku to kluczowy etap administracyjny, który przybliża rozpoczęcie właściwych prac budowlanych. Wniosek liczy ponad 40 tysięcy stron wraz z załącznikami i został przygotowany przez ponad 200 ekspertów z różnych dziedzin, głównie z zakresu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
Dokumentacja zawiera szczegółowe dowody na to, że planowana elektrownia spełnia rygorystyczne międzynarodowe normy bezpieczeństwa, obejmujące m.in. ochronę radiologiczną, fizyczną oraz zabezpieczenia materiałów jądrowych. Jednym z najważniejszych elementów jest Wstępny Raport Bezpieczeństwa (PSAR), który kompleksowo opisuje projekt, jego lokalizację oraz analizuje czynniki techniczne i środowiskowe. Projekt elektrowni zakłada budowę trzech reaktorów typu AP1000 o łącznej mocy 3750 MWe. Technologia ta zostanie dostarczona przez amerykański koncern Westinghouse, a realizacją inwestycji zajmie się konsorcjum Westinghouse-Bechtel. Koszt przedsięwzięcia szacowany jest na około 200 miliardów złotych.
Każdy z reaktorów ma być budowany przez około 7 lat, a następnie przejdzie roczny okres testów i rozruchu. Zgodnie z harmonogramem, rozpoczęcie budowy, symbolicznie określane jako „wylanie pierwszego betonu jądrowego” jest planowane t na czwarty kwartał 2028 roku. Aby było to możliwe, inwestor musi uzyskać zarówno zgodę Prezesa PAA, jak i pozwolenie na budowę wydawane przez wojewodę pomorskiego (wniosek w tej sprawie ma zostać złożony w 2027 roku). PAA ma 24 miesiące na rozpatrzenie wniosku, z możliwością wydłużenia tego czasu w przypadku konieczności uzupełnienia dokumentacji. Planowany harmonogram zakłada uruchomienie pierwszego reaktora w 2036 roku, drugiego w 2037, a trzeciego w 2038 roku.
Elektrownia ma odegrać istotną rolę w zapewnieniu stabilnych dostaw energii elektrycznej w Polsce, ograniczeniu emisji oraz wsparciu rozwoju nowoczesnego przemysłu. Przed wydaniem zgody PAA szczegółowo oceni bezpieczeństwo inwestycji, w tym jej wpływ na zdrowie ludzi i środowisko, a inwestor będzie musiał wykazać pełną zgodność projektu z obowiązującymi przepisami i standardami.
Gmina Choczewo została wybrana jako lokalizacja elektrowni jądrowej dzięki korzystnym warunkom środowiskowym, technicznym i przestrzennym. Teren ten charakteryzuje się bardzo niską gęstością zaludnienia, a w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji nie ma zabudowy mieszkalnej, co eliminuje konieczność przesiedleń ludności. Dodatkowo brak jest stanowisk archeologicznych oraz złóż surowców naturalnych, co ogranicza ryzyko opóźnień i konfliktów inwestycyjnych. Istotnym atutem lokalizacji jest położenie w pobliżu Morza Bałtyckiego, które zapewnia odpowiednie zasoby wodne do chłodzenia reaktorów. Korzystne warunki wiatrowe sprzyjają rozpraszaniu ewentualnych zanieczyszczeń. Pod względem geologicznym teren jest stosunkowo stabilny, a zagrożenie sejsmiczne jest bardzo niewielkie. Lokalizacja posiada także dostęp do infrastruktury transportowej i energetycznej, choć konieczna będzie rozbudowa sieci przesyłowej, aby umożliwić pełne wykorzystanie mocy elektrowni. Jednocześnie inwestycja może poprawić bilans energetyczny regionu. Wadą tego obszaru są wysokie walory przyrodnicze, występują tu cenne siedliska, liczne gatunki chronione oraz obszary Natura 2000 i parki krajobrazowe. Z tego względu realizacja inwestycji wymaga szczegółowych analiz i ocen oddziaływania na środowisko.
Elektrownia jądrowa w gminie Choczewo na Pomorzu powstanie wyłącznie na gruntach należących do Skarbu Państwa. Obszar inwestycji obejmuje tereny trzech sołectw: Jackowo, Słajszewo i Sasino, i w całości stanowi własność państwową. Wybór lokalizacji był długotrwałym procesem rozpoczętym w 2009 roku. Spośród 27 analizowanych miejsc ostatecznie wybrano lokalizację Lubiatowo-Kopalino, po szczegółowych badaniach i ocenie środowiskowej zakończonej decyzją w 2023 roku.
Lokalizacja ta nie wymaga wyburzeń ani wykupu prywatnych gruntów. W 2025 roku Polskie Elektrownie Jądrowe uzyskały prawo użytkowania wieczystego tych terenów na podstawie umowy z Wojewodą Pomorskim, co umożliwia realizację inwestycji. Teren na której ma być zlokalizowana elektrownia charakteryzuje się niską gęstością zaludnienia (32 mieszk./km2) dzięki czemu oddziaływania związane z budową elektrowni będzie dotyczyło niewielkiej liczby ludności.
Polska jest w około 58% przygotowana do rozpoczęcia budowy elektrowni jądrowej w Choczewie. Kraj osiągnął wysoki poziom gotowości regulacyjnej, istnieją odpowiednie przepisy i ramy prawne, choć administracja ma jeszcze ograniczone doświadczenie w ich praktycznym stosowaniu oraz w szybkim dostosowywaniu do zmieniających się warunków. Projekt cieszy się silnym i stabilnym poparciem politycznym, jest uwzględniony w strategiach energetycznych państwa i wspierany przez kolejne rządy, samorządy oraz partnerów międzynarodowych. Również społeczeństwo w większości popiera rozwój energetyki jądrowej, jednak konieczne jest dalsze monitorowanie nastrojów obywateli. Jednym z głównych wyzwań jest niski poziom zaawansowania inwestycji.
Kluczowe etapy, takie jak podpisanie kontraktu na budowę reaktorów, uzyskanie zgody Komisji Europejskiej na finansowanie czy zamknięcie modelu finansowego, mogą się opóźnić nawet do lat 2028/2029. Problemy występują także w obszarze systemowym, przede wszystkim niedoborem wykwalifikowanych specjalistów, których kształcenie jest procesem długotrwałym. Choć energia jądrowa jest uwzględniona w planach rozwoju systemu elektroenergetycznego, jej przyszła rola nie jest jeszcze w pełni jasno określona. Dodatkowo przed inwestorem stoją ważne decyzje technologiczne, zwłaszcza dotyczące łańcuchów dostaw i organizacji realizacji projektu.
Wycinka terenu pod budowę elektrowni prowadzona jest zgodnie z harmonogramem, etapami, przez Nadleśnictwo Choczewo. Do tej pory wycięto około 45 hektarów lasu. Z obszaru prac codziennie wyjeżdża do 12 transportów drewna, a w kolejnych etapach liczba ta może wzrosnąć do około 25 transportów dziennie, co odpowiada średnio dwóm samochodom na godzinę. Dodatkowo prowadzone są prace nad przygotowaniem miejsc do zawracania ciężarówek w rejonie składnic drewna.
Równolegle Polskie Elektrownie Jądrowe oraz Gmina Choczewo współpracują nad realizacją projektu budowy nowej drogi nad morze. Przygotowywane porozumienie obejmuje opracowanie dokumentacji projektowej, uzyskanie niezbędnych pozwoleń i uzgodnień oraz przygotowanie procesu wyboru wykonawcy robót budowlanych. Punktem wyjścia jest koncepcja opracowana przez gminę i sfinansowana przez PEJ, natomiast ostateczny przebieg i szczegóły techniczne drogi zostaną określone na dalszym etapie prac projektowych.
Komisja Europejska zatwierdziła pomoc publiczną dla budowy pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce, co stanowi przełomowy etap i umożliwia przejście do fazy realizacji inwestycji prowadzonej przez Polskie Elektrownie Jądrowe. Proces notyfikacji zakończył się w mniej niż 12 miesięcy, a model wsparcia został zaakceptowany bez konieczności zmian, co potwierdza jego zgodność z unijnymi zasadami. Przyjęty mechanizm finansowania obejmuje dokapitalizowanie inwestora ze środków publicznych, gwarancje Skarbu Państwa dla finansowania dłużnego oraz kontrakt różnicowy na okres 40 lat, zapewniający stabilność przychodów. Część energii (do 30%) będzie sprzedawana w ramach długoterminowych umów PPA, a reszta na rynku energii, z wprowadzonym mechanizmem podziału nadzwyczajnych zysków. Szacowana cena energii ma wynosić poniżej 500 zł/MWh, co czyni projekt konkurencyjnym wobec innych źródeł niskoemisyjnych.
Decyzja KE umożliwia podpisanie kontraktów z partnerami technologicznymi Westinghouse i Bechtel oraz rozpoczęcie budowy elektrowni o mocy 3750 MW. Inwestycja ma zapewnić stabilne, niskoemisyjne dostawy energii, wysoką dyspozycyjność mocy oraz wzmocnić bezpieczeństwo i funkcjonowanie polskiego systemu elektroenergetycznego.
Ustawa z 29 czerwca 2011 r. (Dz. U. 2011 Nr 135 poz. 789) reguluje zasady przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie energetyki jądrowej oraz infrastruktury towarzyszącej, co ma kluczowe znaczenie dla budowy elektrowni jądrowej w gminie Choczewo. Jej głównym celem jest uproszczenie i przyspieszenie procedur administracyjnych dla inwestycji o strategicznym znaczeniu dla państwa.
Przepisy wprowadzają specjalny tryb uzyskiwania decyzji lokalizacyjnej, która określa miejsce realizacji inwestycji i umożliwia rozpoczęcie kolejnych etapów. Ustawa upraszcza również procedury związane z wydawaniem pozwoleń na budowę oraz innych zgód administracyjnych, ograniczając czas ich uzyskiwania. Jednocześnie zapewnia zgodność inwestycji z wymogami ochrony środowiska i bezpieczeństwa jądrowego. Dokument reguluje także kwestie związane z pozyskiwaniem gruntów umożliwia przejmowanie nieruchomości na cele publiczne oraz ustanawianie praw do ich wykorzystania pod budowę elektrowni i infrastruktury towarzyszącej, takiej jak drogi, linie energetyczne czy obiekty techniczne.
Ustawa określa również rolę organów państwowych, w tym nadzoru jądrowego, oraz zasady kontroli bezpieczeństwa na każdym etapie inwestycji i późniejszej eksploatacji obiektu. Wprowadzone rozwiązania mają zapewnić sprawną realizację projektu przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów bezpieczeństwa.
Istotną kwestią, którą warto poruszyć, są reakcje i obawy mieszkańców na podany projekt. Na podstawie materiałów PEJ i spotkań z mieszkańcami można wyróżnić najważniejsze odpowiedzi na ich uwagi, Mieszkańcy przede wszystkim pytali o wpływ inwestycji na codzienne życie, dostęp do plaży, ruch ciężarówek oraz rozwój infrastruktury. Inwestor zapewnił, że w trakcie prac przygotowawczych dostęp do plaży pozostanie zachowany, a dodatkowo planowane jest utworzenie obejść oraz nowej drogi nad morze. W razie utrudnień rozważane jest także wsparcie transportowe dla mieszkańców i turystów.
Dużo uwagi poświęcono kwestiom uciążliwości budowy. PEJ zapowiedziały, że prace (np. wycinka, transport) będą prowadzone etapowo i z zachowaniem norm środowiskowych, a harmonogram robót drogowych ma być tak zaplanowany, aby ograniczać wpływ na sezon turystyczny i życie mieszkańców. W odpowiedzi na obawy dotyczące środowiska podkreślono obowiązek stałego monitorowania oddziaływania inwestycji oraz prowadzenia działań kompensacyjnych, takich jak nasadzenia drzew czy ochrona zwierząt. Po zakończeniu budowy teren ma zostać częściowo zrekultywowany.
Mieszkańcy poruszali także kwestie korzyści lokalnych. Inwestor wskazał na rozwój infrastruktury, nowe miejsca pracy oraz udział lokalnych firm w realizacji projektu. Jednocześnie zapowiedziano dalszy dialog społeczny, w tym uruchomienie punktów informacyjnych i publikowanie odpowiedzi na pytania mieszkańców.
Podsumowując, budowa elektrowni jądrowej w gminie Choczewo stanowi jedno z najważniejszych przedsięwzięć infrastrukturalnych w Polsce, mające kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Projekt jest dobrze przygotowany pod względem formalno-prawnym, technologicznym i finansowym, a jego realizacja opiera się na sprawdzonych rozwiązaniach oraz współpracy z doświadczonymi partnerami międzynarodowymi.
Jednocześnie inwestycja wiąże się z licznymi wyzwaniami, obejmującymi zarówno kwestie środowiskowe, jak i organizacyjne czy społeczne, w tym konieczność ochrony cennych obszarów przyrodniczych oraz minimalizowania uciążliwości dla mieszkańców. Istotne znaczenie będzie miało sprawne przeprowadzenie procedur administracyjnych, zapewnienie wykwalifikowanej kadry oraz dopracowanie modelu finansowego i harmonogramu prac. Równie ważne pozostaje utrzymanie transparentnego dialogu społecznego i budowanie zaufania lokalnej społeczności. Ostatecznie powodzenie inwestycji będzie zależało od skutecznego połączenia wysokich standardów bezpieczeństwa, odpowiedzialnego podejścia do środowiska oraz efektywnej realizacji wszystkich etapów projektu.
Przypisy
- NUCLEAR, ttps://nuclear.pl/wiadomosci,news,26040101,0,0.html, dostęp: 1.04.2026
- Business Insider, Atomowa spółka składa kluczowy wniosek. Chodzi o budowę elektrowni, dostęp: 31.03.2026, Sonia Sobczyk-Grygiel
- Polskie Elektrownie Jądrowe, Elektrownia jądrowa na Pomorzu powstanie na gruntach Skarbu Państwa dostęp: 29.10.2025
- Nuclear, 3.4.1 Lokalizacja – Choczewo Podstawowe uwarunkowania Ğrodowiskowe Lokalizacja EJ Choczewo została zgłoszona przez Marsz , s.46-51.
- Ministerstwo Energii, Polski Związek Pracodawców Budownictwa, Perspektywy polskiego atomu, 2025, s. 1-11.
- Baker McKenzie, Energetyka jądrowa w Polsce, Energetyka jądrowa w Polsce – Baker McKenzie, 2025, s.5-15.
- PEJ, Odpowiedzi na pytania mieszkańców […]. https://pej.pl/wp-content/uploads/2025/10/PEJ-odpowiedzi-na-pytania-Mieszkancow-zgloszone-7-8.10.2025.pdf, 2025, s.3-22.
- PEJ, Grupa ds. budowy elektrowni […], https://www.choczewo.com.pl/wp-content/uploads/2025/11/20251119_Grupa-robocza.pdf, 19.11.2025, s. 3-10.
- Nuclear, Komisja Europejska zatwierdza pomoc publiczną dla pierwszej polskiej elektrowni jądrowej – Portal pl, dostępne: 10.12.2025
- Kancelaria Sejmu, Dziennik Ustaw [Dz. U. 2011 Nr 135 poz. 789] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20111350789/U/D20110789Lj.pdf, dostępne: 29.06.2011, s. 1-20.
Dla naszych patronów przygotowujemy comiesięczny biuletyn o nazwie #AtomowyKompas. W jego ramach prowadzić będziemy:
– przegląd prasy dot. tematyki atomowej dyplomacji – wyciąg z najważniejszymi informacjami;
– dedykowane analizy oraz komentarze dot. tematyki atomowej dyplomacji.
Dostęp do Atomowego Kompasu będą mieć osoby, które wesprą nas poprzez portal Patronite.
Projekt sfinansowano z środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach PROO 4.